Balans

Balans per 31 december 2021

Balans activa

ACTIVA (bedragen x € 1.000,-) Ultimo Ultimo
2021 2020
Vaste activa
Immateriële vaste activa 8.815 7.903
a. Kosten verbonden aan sluiten geldleningen en het saldo van agio en disagio
b. Kosten onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief 695 285
c. Bijdragen in eigendom van derden 8.120 7.618
Materiële vaste activa 74.297 61.540
a. Investeringen met een economisch nut 33.544 24.134
b. Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten
een heffing kan worden geheven 22.932 22.055
c. Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut 17.669 15.199
d. in erfpacht 152 152
Financiële vaste activa 1.899 1.662
a. Kapitaalverstrekkingen aan:
- deelnemingen
- gemeenschappelijke regelingen
- overige verbonden partijen
b. Leningen aan:
- openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, van de Wet financiering
decentrale overheden
- woningbouwcorporaties
- deelnemingen 159 159
- overige verbonden partijen
c. Overige langlopende leningen 1.740 1.503
d. Uitzettingen in 's Rijks schatkist met een rentetypische looptijd van één jaar of langer
e. Uitzettingen in de vorm van Nederlands schuldpapier met een rentetypische looptijd van één jaar of langer
f. Overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer
Totaal vaste activa 85.011 71.105
Vlottende activa
Voorraden 1.852 2.000
a. Grond en hulpstoffen:
b. Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie 1.852 2.000
c. Gereed product en handelsgoederen
d. Vooruitbetalingen
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar 26.557 28.870
a. Vorderingen op openbare lichamen 557 77
b. Verstrekte kasgeldleningen aan openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onder-
deel a, van de Wet financiering decentrale overheden
c. Overige verstrekte kasgeldleningen
d. Uitzettingen in 's Rijks schatkist met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
e. Rekening-courantverhoudingen met het Rijk 18.491 22.752
f. Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële instellingen
g. Uitzettingen in de vorm van Nederlands schuldpapier met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
h. Overige vorderingen 7.505 6.040
i. Overige uitzettingen 4 1
Liquide middelen 514 437
a. Kassaldi
b. Banksaldi 514 437
Overlopende activa 5.010 1.798
a. De voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een speciefiek
bestedingsdoel, nog te ontvangen van (art 40a, lid a):
- Europsese overheidslichamen
- het Rijk
- overige Nederlandse overheidslichamen
b. Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste
van volgende begrotingsjaren komen (art 40a, lid b) 5.010 1.798
Totaal vlottende activa 33.934 33.105
Totaal generaal 118.945 104.210
Verliescompensatie krachtens de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (art 40b)

Balans passiva

PASSIVA (bedragen x € 1.000,-) Ultimo Ultimo
2021 2020
Vaste passiva
Eigen vermogen 28.429 25.710
a. Algemene reserve 10.276 9.351
b. Bestemmingsreserves 13.685 14.448
c. Gerealiseerd resultaat volgend uit het overzicht van baten en lasten jaarrekening 4.468 1.911
Voorzieningen 6.678 5.920
a. Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is,
doch redelijkerwijs te schatten
b. Op de balansdatum bestaande risico's ter zake van bepaalde te verwachten ver-
plichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkwijs is te schatten 2.469 2.575
c. Kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken
van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een vooraf-
gaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten
over een aantal begrotingsjaren 2.260 1.879
d. De bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing
wordt geheven als bedoeld in artikel 35, eerste lid, onder b
e. Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden, met uit-
zondering van de voorschotbedragen als bedoeld in art, 49 onder b. 1.949 1.466
Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer 72.456 62.912
a. Obligatieleningen
b. Onderhandse leningen van:
- binnenlandse pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen
- binnenlandse banken en overige financiële instellingen 72.384 62.838
- binnenlandse bedrijven
- openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, van de Wet financiering
decentrale overheden
- overige binnenlandse sectoren
- buitenlandse instellingen, fondsen, banken, bedrijven en overige sectoren
c. Door derden belegde leningen
d. Waarborgsommen 72 74
e. Overige leningen met een rentetypische looptijd van 1 jaar of langer
Totaal vaste passiva 107.563 94.542
Vlottende passiva
Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar 4.683 3.193
a. Kasgeldleningen aangegaan bij openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onder-
deel a, van de Wet financiering decentrale overheden
b. Overige kasgeldleningen
c. Banksaldi
d. Overige schulden 4.683 3.193
Overlopende passiva 6.699 6.475
a. Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend
begrotingsjaar tot betaling komen, met uitzondering van jaarlijks terugkerende
arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbare volume 4.141 3.161
b. De voorschotbedragen voor uitkeringen met een speciefiek bestedingsdoel die dienen
ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren, ontvangen van (art 49, lid 2):
- Europsese overheidslichamen
- het Rijk 2.217 2.959
- overige Nederlandse overheidslichamen
c. Overige vooruitontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren
komen (art 49c) 341 355
Totaal vlottende passiva 11.382 9.668
Totaal generaal 118.945 104.210
Gewaarborgde geldleningen 51.609 51.813

Balansopbouw

Balansopbouw

De balans is een momentopname en laat een beeld zien van de vermogenstoestand op een specifieke datum. Aan de debet kant van de balans staan de bezittingen (activa). Dat zijn niet alleen tastbare zaken zoals gebouwen en voorraden, maar ook vorderingen die we op anderen hebben. Aan de credit kant van de balans staan de financieringsbronnen (passiva). Dat zijn onder andere de voorzieningen, reserves en schulden op lange en korte termijn.

In onderstaande grafieken wordt de balansopbouw weergegeven. De bezittingen van de gemeente worden in boekhoudkundige termen vermeld als activa. De immateriële vaste activa is constant gebleven op 7% (2020: 7%). De financiële vaste activa maken is ook constant gebleven op 2% (2020: 2%). Veruit het grootste deel 62% (2020: 59%) is materiële vaste activa. Hieronder vallen onder andere gebouwen, wegen, vervoersmiddelen en machines. De voorraden van 2% (2020: 2%) zijn met name de voorraden grond in de grondexploitatie. De kortlopende vorderingen bedragen 22% (2020: 27%). De overlopende activa is gestegen naar 5% (2020: 2%)

De financieringsbronnen van bovengenoemde bezittingen zijn de passiva. Het eigen vermogen bedraagt 24% (2020: 25%) van het balanstotaal, dit geeft aan dat 24% van de activa is gefinancierd met eigen middelen en 76% (2020: 75%) met vreemd vermogen. Het grootste gedeelte van het vreemd vermogen betreffen de langlopende schulden en bedraagt 60% (2020: 60%). Het betreffen voornamelijk de opgenomen langlopende geldleningen bij de BNG. De voorzieningen zijn gelijk gebleven op 6% (2020 6%). De kortlopende schulden zijn iets gestegen naar 4% (2020:3%).  De overlopende passiva is gelijk gebleven op 6% (2020: 6%).

Voor een nadere specificatie verwijzen we naar de toelichting op de balans.

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

Grondslagen

Inleiding
De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de “Financiële verordening gemeente Bladel 2021” ex artikel 212 Gemeentewet, waarin door de gemeenteraad op d.d. 25 maart 2021 de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede de regels voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie zijn vastgesteld.

Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening
De waardering van de activa vindt plaats op basis van de verkrijgings- of vervaardigingskosten (artikel 63 lid 1 BBV). Strategische gronden worden gewaardeerd op basis van verkrijgingsprijs of duurzaam lagere marktwaarde (onder de huidige bestemming). Dit is conform de bestaande waarderingsgrondslagen voor gronden en terreinen onder de MVA. Passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, met uitzondering van voorzieningen die tegen contante waarde zijn gewaardeerd (artikel 63 lid 7 BBV).

De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben, onverschillig of zij tot inkomsten of uitgaven in dat jaar hebben geleid. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op de balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het verslagjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden.

Deelnemingen worden tegen de verkrijgingsprijs gewaardeerd. Dividendopbrengsten van deelnemingen worden als bate genomen op het moment waarop het dividend betaalbaar wordt gesteld.

Met betrekking tot de verwerking van de algemene uitkering heeft de commissie BBV een stellige uitspraak gedaan. Deze uitspraak houdt in dat in de jaarrekening de algemene uitkering wordt opgenomen conform de in het laatst gepubliceerde accresmededeling, die doorgaans is opgenomen in de septembercirculaire van het boekjaar. 

Met betrekking tot de eigen bijdragen die het CAK int en aan de gemeenten afdraagt geldt op basis van de Kadernota rechtmatigheid 2021 van de commissie BBV het volgende. Een aanvrager van een voorziening, zoals hulp in de huishouding, ondersteuning of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. Het CAK is het publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan (zbo) dat door de wetgever is belast met de berekening, oplegging en incasso van de eigen bijdrage. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is en derhalve niet valt onder de reikwijdte van de rechtmatigheidscontrole door de accountant van de gemeente. We moeten deze onzekerheid in de jaarstukken noemen, ook al ligt de oorzaak niet bij de gemeente.

Personeelslasten worden toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen casu quo schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende arbeidskostengerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume worden sommige personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt; daarbij moet worden gedacht aan componenten zoals ziektekostenpremie ten behoeve van gepensioneerden, overlopende verlofaanspraken en dergelijke.

Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen. De referentieperiode is dezelfde als die van de meerjarenraming, te weten vier jaar. Indien er sprake is van (eenmalige) schokeffecten (bijvoorbeeld door reorganisaties) dient wel een verplichting opgenomen te worden.

De gehanteerde afschrijvingstermijnen zijn opgenomen in de nota “waarderen, activeren en afschrijven van vaste activa 2021”, zoals door de raad vastgesteld in zijn vergadering van 25 maart 2021. Voor de gehanteerde afschrijvingstermijnen en restwaardes wordt verwezen naar bijlage 1. De afschrijvingen worden in beginsel berekend volgens de lineaire methode. Afschrijvingen geschieden daarnaast onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar. Op gronden wordt niet afgeschreven, tenzij de grond deel uitmaakt van een investering in de openbare ruimte met maatschappelijk nut. Eventuele boekwinsten bij inruil of afstoting van een kapitaalgoed zijn als incidentele bate in de jaarrekening verwerkt. Slijtende investeringen worden met ingang van 1 januari volgend op het moment van ingebruikneming lineair afgeschreven in de verwachte gebruiksduur. Bij woningen, bedrijfsgebouwen en vervoersmiddelen wordt een restwaarde gehanteerd en er worden geen financiële derivaten gehanteerd.

In het overzicht van incidentele baten en lasten zijn per hoofdtaakveld de bedragen > € 10.000,- opgenomen, welke een incidenteel karakter hebben.

Stelselwijzigingen
Per ingaande boekjaar 2021 zijn er een aantal stelselwijzigingen doorgevoerd welke zijn vastgelegd in nota 'activering, waardering en afschrijving van vaste activa 2021'. De betreffende wijzigingen zijn:

  • Bij de waardering van een activum wordt in beginsel geen rekening gehouden met een restwaarde. Dat wil zeggen dat de investeringen gedurende de gebruiksduur voor het volledige bedrag worden afgeschreven. De uitzondering hierop is alleen voor vaste activa waarbij van tevoren wordt vastgesteld dat een deel van het actief altijd zijn waarde zal behouden. In dit geval wordt een actief niet volledig afgeschreven, maar wordt zo afgeschreven dat aan het einde van de afschrijvingstermijn de afgesproken restwaarde resteert. Daarom wordt hiervoor het “Nee, tenzij-beleid” gehanteerd.  Voor het overzicht met de restwaarden wordt verwezen naar bijlage 1.
  • De afschrijvingstermijnen zijn afgestemd op de reële verwachtingen voor de toekomstige gebruiksduur van het object. Gelet hierop zijn de afschrijvingstermijnen voor de aanleg van wegen, tunnels, viaducten e.d. verlengd van 40 jaar naar 50 jaar en de reconstructie/rehabilitatie van wegen, pleinen e.d. van 25 jaar naar 50 jaar. Deze verhogingen van de afschrijvingstermijnen zijn mogelijk omdat deze objecten op zeer stabiele zandgronden liggen. Bij onze keuze over de afschrijvingstermijn hebben wij aansluiting gezocht bij de afschrijvingstermijn van de aanleg van riolering. Voor het overzicht met de diverse afschrijvingstermijnen wordt verwezen naar bijlage 1.
  • Door de Commissie BBV zijn de regels inzake de interne rekenrente (omslagrente) aangescherpt. De Commissie BBV geeft in haar “Notitie rente 2017” aan dat het rekening houden met rente op het eigen vermogen binnen de omslagrente nog wel is toegestaan, maar niet geadviseerd wordt. Per ingaande boekjaar 2021 is er geen rente berekend over het eigen vermogen. De dekkingsreserve kapitaallasten investeringen is hierop een uitzondering, omdat naast de afschrijvingslasten ook de rentelasten gedekt worden ten laste van de reserve.

Duurzame waardevermindering van vaste activa
Afwaardering van bedrijfseconomisch vastgoed vindt plaats indien de directe opbrengstwaarde lager is dan de boekwaarde (artikel 65 lid 1 BBV). Lagere taxatiewaarden dan de boekwaarden van onroerende zaken zijn hierbij als duurzame waardedaling in aanmerking genomen. Afwaardering van maatschappelijk vastgoed vindt plaats indien de directe opbrengstwaarde lager is dan de boekwaarde en er ten opzichte van de huidige functie geen (bestuurlijke) intentie is voor duurzame exploitatie.

Buiten gebruik gestelde vaste activa
Indien een vast actief buiten gebruik is gesteld, heeft op het moment van buitengebruikstelling een afwaardering van de boekwaarde plaatsgevonden naar de lagere restwaarde.

De lasten samenhangend met de uitvoering van klein en groot onderhoud en bodemsaneringen zijn niet levensduur verlengend en zijn daarom niet geactiveerd, maar direct ten laste van de exploitatie of de gevormde voorziening gebracht.

Coronavirus
De uitbraak van Covid-19 (Corona) eind februari 2020 met doorloop naar 2021 (en zelfs 2022) heeft een enorme impact op ons allemaal. De wereldwijde pandemie leidt tot ongekende omstandigheden. Voor de aanpak van Covid-19 kijken wij wat we, aanvullend op de landelijk maatregelen van het Rijk, kunnen doen. Dit raakt veel beleidsterreinen van onze organisatie. We streven naar een zo adequaat mogelijke uitvoering van de landelijke en lokale maatregelen en naar zoveel mogelijk continuïteit van de reguliere werkzaamheden en van noodzakelijke (digitale) besluitvorming en hebben daarvoor de nodige interne maatregelen genomen.

Balans
De vaste activa bestaan uit de immateriële, de materiële en de financiële vaste activa. De vlottende activa bestaan uit voorraden, debiteuren (uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar), liquide middelen en overlopende activa. De vaste passiva bestaat uit eigen vermogen, voorzieningen en vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer. De vlottende passiva bestaan uit crediteuren (netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar) en overlopende passiva.

A. Vaste Activa
Vaste activa zijn voor langere tijd vastgelegde vermogensbestanddelen die niet op korte termijn in liquide middelen zijn om te zetten en die bedoeld zijn om de uitoefening van de werkzaamheid van de gemeente duurzaam te dienen. De vaste activa worden onderscheiden in de immateriële, de materiële en de financiële vaste activa.

I. Immateriële vaste activa
De immateriële vaste activa worden gewaardeerd tegen de verkrijgings- c.q. vervaardigingsprijs verminderd met de afschrijvingen en waardeverminderingen die naar verwachting duurzaam zijn. Eventuele van derden verkregen specifieke investeringsbijdragen worden in mindering gebracht op het geactiveerde bedrag. Hierbij dient de verkregen bijdrage als bate te worden verantwoord.

De kosten van het sluiten van geldleningen (inclusief de betaalde boeterente) en het saldo van agio en disagio worden afgeschreven gedurende de restant looptijd van de betrokken lening.

De kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief zijn onder de volgende voorwaarden geactiveerd:
- Het voornemen bestaat het actief te gebruiken of te verkopen.
- De technische uitvoerbaarheid om het actief te voltooien staat vast.
- Het actief in de toekomst economisch of maatschappelijk nut genereert.
- De uitgaven die aan het actief toe te rekenen zijn, zijn betrouwbaar vast te stellen.

De kosten van onderzoek en ontwikkeling worden volledig afgeschreven in maximaal vijf jaar (artikel 64 lid 5 BBV).

De onder de kosten van onderzoek en ontwikkeling geactiveerde voorbereidingskosten voor grondexploitaties voldoen aan de volgende voorwaarden:

  • de kosten passen binnen de kostensoortenlijst (artikel 6.2.4) van het Bro en
  • de kosten blijven maximaal vijf jaar geactiveerd staan onder de immateriële vaste activa. Na maximaal vijf jaar hebben de kosten geleid tot een actieve grondexploitatie, dan wel worden deze afgeboekt ten laste van het jaarresultaat en
  • plannen tot ontwikkeling van de grond waarvoor de voorbereidingskosten worden gemaakt, hebben bestuurlijke instemming, blijkend uit een raads- of – indien gedelegeerd – collegebesluit.

Bijdragen aan activa in eigendom van derden worden geactiveerd indien aan de volgende vereisten is voldaan:

  • Er is sprake van een investering door een derde.
  • De investering draagt bij aan de publieke taak.
  • De derde heeft zich verplicht tot het daadwerkelijk investeren op een wijze zoals is overeengekomen.
  • De bijdrage kan door de gemeente worden teruggevorderd, indien de derde in gebreke blijft of de gemeente anders recht kan doen gelden op de activa die samenhangen met de investering.

Op de geactiveerde bijdragen aan activa in eigendom van derden worden gewaardeerd tegen het bedrag van de verstrekte bijdragen, verminderd met afschrijvingen. De verleende bijdragen worden afgeschreven in de periode waarin het betrokken actief van de derde op basis van de door de gemeente gestelde voorwaarden moet bijdragen aan de publieke taak.

II. Materiële vaste activa
Activa worden gewaardeerd op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. De verkrijgingsprijs omvat de inkoopprijs en de bijkomende kosten. De vervaardigingsprijs omvat de aanschaffingskosten van de gebruikte grond- en hulpstoffen en de overige kosten, welke rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. In de vervaardigingsprijs kunnen voorts worden opgenomen een redelijk deel van de indirecte kosten. Specifiek investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht. Duurzame waardeverminderingen van vaste activa worden onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar in aanmerking genomen.

Investeringen economisch nut
Deze materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Specifiek investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht. Op grondbezit met economisch nut (buiten de openbare ruimte) wordt niet afgeschreven.

Strategische gronden: voorheen niet in exploitatie genomen gronden (NIEGG)
Voor de (strategische) gronden die in de jaarrekening 2016 zijn overgezet van de niet in exploitatie genomen gronden (plannen waarvoor de raad nog geen grondexploitatiecomplex met grondexploitatiebegroting vastgesteld heeft) naar de materiële vaste activa heeft voor een tweetal plannen (Egyptische Poort en Lange Trekken) een marktwaardetoets plaats gevonden tegen de geldende bestemmingen. Er is geen duurzame waardevermindering vastgesteld.

Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven
Wanneer investeringen grotendeels of meer worden gedaan voor riolering, het inzamelen van huishoudelijk afval of andere alsook voor rechten die op grond van art. 229 lid 1 a en b Gemeentewet worden geheven, dan worden deze investeringen op de balans opgenomen in een aparte categorie.

Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut
Investeringen met een maatschappelijk nut worden, evenals investeringen met een economisch nut, geactiveerd en over de verwachte gebruiksduur afgeschreven. De verplichting om alle investeringen te activeren volgens de nieuwe methode geldt alleen voor investeringen die vanaf het begrotingsjaar 2017 worden gedaan. Door de invoering van de nieuwe systematiek blijven verschillen bestaan in de wijze waarop mag worden afgeschreven op investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut die vóór het begrotingsjaar 2017 zijn gedaan. Om inzicht te geven in het deel van de activa dat wel vergelijkbaar is qua systematiek is in het verloopoverzicht in de toelichting op de balans aangegeven welk bedrag volgens de nieuwe systematiek is verantwoord en welk deel volgens een andere systematiek.

In erfpacht uitgegeven gronden
In erfpacht uitgegeven gronden worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs, waarbij de uitgifteprijs van eerste uitgifte geldt als verkrijgingsprijs. Gronden in eeuwigdurende erfpacht worden gewaardeerd tegen registratiewaarde. Eventuele afkoopsommen voor voortdurende contracten zijn verwerkt onder de langlopende schulden en vervallen naar rato van afkoopperiode vrij ten gunste van het resultaat. Duurzame waardeverminderingen van vaste activa worden onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar in aanmerking genomen.

III. Financiële vaste activa
Een financieel vast actief is aanwezig als een duurzaam financieel belang gehouden wordt. Artikel 36 BBV onderscheidt een aantal categorieën, zoals kapitaalverstrekkingen aan gemeenschappelijke regelingen en overige verbonden partijen, (overige) leningen u/g en (overige) uitzettingen zijn - tenzij hierna anders is vermeld – opgenomen tegen nominale waarde. Zo nodig is een voorziening voor verwachte oninbaarheid in mindering gebracht.
Participaties in het aandelenkapitaal van NV’s en BV’s (kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen in de zin van het BBV) zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs van de aandelen. Indien de marktwaarde van de aandelen daalt tot onder de verkrijgingsprijs zal afwaardering plaatsvinden. Tot dusver is een dergelijke afwaardering gelukkig niet noodzakelijk gebleken. De actuele waarde ligt ruim boven de verkrijgingsprijs.

B. Vlottende activa
Vlottende activa zijn voor korte(re) tijd vastgelegde vermogensbestanddelen die wel op korte termijn in liquide middelen zijn om te zetten. Onder vlottende activa worden afzonderlijk opgenomen de voorraden, de uitzettingen met rentetypische looptijd korter dan één jaar, de liquide middelen en de overlopende activa.

IV. Voorraden

Grond- en hulpstoffen
Grond- en hulpstoffen worden gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs (artikel 63 BBV). Indien de marktwaarde lager is dan de verkrijgings- of vervaardigingsprijs, wordt een verliesvoorziening getroffen voor het volledige verschil tussen de boekwaarde en de lagere marktwaarde of wordt afgewaardeerd naar deze lagere marktwaarde (artikel 65 lid 2 BBV).

Onderhanden werk, gronden in exploitatie
Het startpunt van een grondexploitatie is het raadsbesluit met de vaststelling van het grondexploitatiecomplex, inclusief grondexploitatiebegroting. Vanaf dat moment wordt de grondexploitatie geopend en kunnen vervaardigingskosten worden geactiveerd.

De als onderhanden werken opgenomen bouwgronden in exploitatie zijn gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs dan wel de lagere marktwaarde. De vervaardigingsprijs omvat de kosten (limitatief opgesomd in de kostensoortenlijst zoals opgenomen artikel 6.2.4 van het Besluit ruimtelijke ordening) die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend (zoals grondaankopen en kosten van bouw- en woonrijpmaken), alsmede de rentekosten berekend zoals voorgeschreven in het BBV en een redelijk deel van de indirecte kosten. De rente is toegerekend over de boekwaarde van de grondexploitatie per 1 januari van het betreffende boekjaar.

De disconteringsvoet die is gehanteerd in de berekening van de contante waarde ten behoeve van het treffen van een verliesvoorziening voor negatieve grondexploitaties is voor alle gemeenten gelijk gesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone (voor 2016 t/m 2021: 2%).

Voor winstneming geldt de percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen:

  1. het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat.
  2. de grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht.
  3. de kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).

Zolang daarvan geen sprake is, worden de verkregen verkoopopbrengsten ten volle op de vervaardigings-kosten in mindering gebracht. Voor een nadere toelichting op onderhanden werk en winstnemingen met betrekking tot grondexploitatie wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid.

Gereed product en handelsgoederen
Gerede producten worden gewaardeerd tegen de kostprijs of tegen de marktwaarde indien de marktwaarde lager is dan de kostprijs. Dat laatste doet zich vooral voor indien voorraden incourant worden. De kostprijs bestaat uit de verrekenprijzen van grond- en hulpstoffen en de loon- en machinekosten die aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend.

II. Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar

Vorderingen
De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering gebracht. De voorziening wordt jaarlijks bepaald op basis van de geschatte inningskansen.

Liquide middelen en overlopende posten
Deze activa worden gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs (artikel 63 lid 1 BBV).

Buiten de balans opgenomen recht op verliescompensatie Vpb
Artikel 40 b bepaalt dat aan de actiefzijde van de balans buiten de balanstelling het bedrag wordt opgenomen waarvan het recht bestaat op verliescompensatie krachtens Wet op de vennootschapsbelasting.

A. Vaste passiva
Onder vaste passiva worden afzonderlijk opgenomen het eigen vermogen, het gerealiseerde resultaat zoals dat volgt uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening, de voorzieningen en de vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer. De waardering van passiva geschiedt tegen nominale waarde (artikel 63 lid 7 BBV). Een uitzondering hierop betreffen voorzieningen die tegen contante waarde zijn gewaardeerd. 

I. Eigen vermogen
De reserves zijn gewaardeerd tegen nominale waarde. Het gerealiseerd resultaat volgend uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening wordt als afzonderlijk onderdeel van het eigen vermogen opgenomen.

II. Voorzieningen
Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale bedrag van de betrokken verplichting c.q. het voorzienbare verlies. De voorziening in het kader van de algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Wet APPA) is gebaseerd op de actuariële berekeningen per 31 december van het kalenderjaar. De onderhoudsegalisatievoorzieningen stoelen op een meerjarenraming van het uit te voeren groot onderhoud aan (een deel van) de gemeentelijke kapitaalgoederen, waarin rekening is gehouden met de kwaliteitseisen die ter zake geformuleerd zijn. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen die is opgenomen in het jaarverslag is het beleid ter zake nader uiteengezet.

III. Vaste schulden met een rentetypische looptijd langer dan 1 jaar
Vaste schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, verminderd met gedane aflossingen. 

Verplichtingen voortvloeiden uit leasing
De waardering van de verplichting uit hoofde van financial leasing vindt plaats tegen de contante waarde van de contractueel verschuldigde leasetermijnen.

B. Vlottende passiva
Onder vlottende passiva worden afzonderlijk opgenomen de netto-vlottende schulden met rentetypische looptijd korter dan één jaar en de overlopende passiva. De waardering van passiva geschiedt tegen nominale waarde (artikel 63 lid 7 BBV). Een uitzondering hierop betreffen voorzieningen die tegen contante waarde zijn gewaardeerd.

I. Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
Onder de netto-vlottende schulden met een rente typische looptijd korter dan één jaar zijn de betalingsverplichtingen opgenomen die de gemeente binnen één jaar moet voldoen. De vlottende schulden zijn gewaardeerd tegen nominale waarde.

II. Overlopende passiva
De waardering van overlopende passiva geschiedt tegen nominale waarde. De niet bestede middelen van uitkeringen van Europese en Nederlandse overheidslichamen met een specifiek bestedingsdoel worden als vooruit ontvangen middelen op de balans verantwoord onder de overlopende passiva. De besteding van deze middelen vindt op een later tijdstip plaats.

Borg- en Garantstellingen
Voor zover leningen door de gemeente gewaarborgd zijn, is buiten telling het totaalbedrag van de geborgde schuldrestanten per einde boekjaar opgenomen. Overigens is in de toelichting op de balans nadere informatie opgenomen.

Toelichting op de balans per 31 december 2021

Vaste activa

De vaste activa bestaan uit de immateriële, de materiële en de financiële vaste activa.

 

Immateriële vaste activa

De post immateriële vaste activa wordt onderscheiden in:

immateriële vaste activa (x € 1.000,-) boekwaarde boekwaarde
31-12-2021 31-12-2020
a. Kosten verbonden aan het afsluiten van geldleningen en het saldo van agio en disagio
b. Kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief 695 285
c. Bijdragen aan activa in eigendom van derden 8.120 7.618
totaal immateriële vaste activa 8.815 7.903

Het onderstaande overzicht geeft het verloop weer van de immateriële vaste activa gedurende het jaar 2021.

verloop immateriële vaste activa (x € 1.000,-) boekwaarde Balans- overheve- investe- afschrij- bijdragen afwaarde- boekwaarde
31-12-2020 correctie lingen ringen vingen van derden ringen 31-12-2021
a. Kosten verbonden aan het afsluiten van geldleningen en het saldo van agio en disagio
b. Kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief 285 73 337 695
c. Bijdragen aan activa in eigendom van derden 7.618 22 783 303 8.120
totaal verloop immateriële vaste activa 7.903 22 73 1.120 303 8.815

Uit een controle op de activa is geconstateerd dat een activum foutief was gelabeld en dit heeft geresulteerd in een balanscorrectie. Een activum met een waarde van € 22.000,- is overgeboekt  van "investeringen met economisch nut" naar "bijdragen aan activa in eigendom van derden".

In 2021 zijn voorbereidingskosten gemaakt ten behoeve van de gebiedsontwikkeling van de exploitaties (de zgn “warme gronden”) Kerkstraat Casteren, Lange Trekken en Egyptische Poort (opgedeeld in drie deelgebieden "woongebied", "sportgebied" en "recreatiegebied"). Grondexploitatie Kerkstraat in Casteren is in de loop van 2021 BIE "bouwgrond in exploitatie" geworden en is overgeheveld naar de voorraden (bouwgrond in exploitatie).

Verwacht wordt  dat Lange Trekken begin 2022 wordt vastgesteld als grondexploitatie, waarna de voorbereidingskosten worden overgebracht naar de voorraden. Daarnaast is de verwachting dat in 2022 de vervolgstappen gezet gaan worden voor de ontwikkeling van de Egyptische Poort en dat er een ontwerp bestemmingsplan voor het Woongebied richting de gemeenteraad gaat. In de vermeerderingen is voor deze “warme gronden” € 3.000,- begrepen voor toe te rekenen rente. 

Onder bijdragen van derden zijn de bijdragen van derden opgenomen die direct gerelateerd zijn aan de investering. Onder de afwaarderingen staan, indien van toepassing, de afwaarderingen vermeld wegens schattingswijzingen van de verwachte toekomstige gebruiksduur c.q. (rest)gebruikswaarden. 

De belangrijkste in het boekjaar gedane investeringen staan in onderstaand overzicht vermeld.

belangrijkste investeringen immateriële vaste activa (x € 1.000,-) besteed in 2021
b. Kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief
voorbereidingskosten (grondexploitatie) Lange Trekken 61
voorbereidingskosten Egyptische Poort: woongebied 60
voorbereidingskosten Egyptische Poort: sportgebied 73
voorbereidingskosten Egyptische Poort: recreatiegebied 143
337
c. Bijdragen aan activa in eigendom aan derden
planstudie N284 25
nieuwbouw basisschool De Vest 758
783
totaal 1.120

Materiële vaste activa

De materiële vaste activa bestaan uit de volgende onderdelen:

materiële vaste activa (x € 1.000,-) boekwaarde boekwaarde
31-12-2021 31-12-2020
a. investeringen met een economisch nut 33.544 24.134
b. investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven 22.932 22.055
c. investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut 17.669 15.199
d. in erfpacht uitgegeven gronden 152 152
totaal materiële vaste activa 74.297 61.540

In boekjaar 2020 is de ondergrond van het zwembad in Bladel aangekocht en verpacht aan de eigenaar van het bestaande zwembad. De betreffende pachtgrond valt onder activasoort "investeringen met economisch nut", maar wordt binnen deze jaarrekening afzonderlijk gepresenteerd.

De investeringen met een economisch nut kunnen als volgt worden onderverdeeld:

investeringen met een economisch nut (x € 1.000,-) boekwaarde boekwaarde
31-12-2021 31-12-2020
a. gronden en terreinen 6.409 5.427
b. woonruimten 2.768 2.803
c. bedrijfsgebouwen 22.706 14.226
d. grond- weg- en waterbouwkundige werken 466 538
e. vervoermiddelen 2
f. machines, apparaten en installaties 1.347 1.290
g. overige materiële vaste activa
totaal investeringen met een economisch nut 33.696 24.286

Uit een controle op de activa is vastgesteld dat een activum niet juist was gerubriceerd. Dit heeft geleid in een balanscorrectie. Een activum met een waarde van € 22.000,- is overgeboekt  van "investeringen met economisch nut" naar "bijdragen aan activa in eigendom van derden".

Het onderstaande overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de investeringen met economisch nut weer:

verloop investeringen met een economisch nut boekwaarde Balans- overheve- investe- afschrij- bijdragen afwaar- boekwaarde
(x € 1.000,-) 31-12-2020 correctie lingen ringen vingen van derden deringen 31-12-2021
a. gronden en terreinen 5.427 -515 1.496 6.408
b. woonruimten 2.803 35 2.768
c. bedrijfsgebouwen 14.226 9.024 532 13 22.705
d. grond- weg- en waterbouwkundige werken 538 71 467
e. vervoermiddelen 2 2
f. machines, apparaten en installaties *(balanscorrectie begin boekjaar) 1.290 -22 220 125 15 1.348
g. overige materiële vaste activa
totaal verloop investeringen 24.286 -22 -515 10.740 765 28 33.696

Onder bijdragen van derden zijn de bijdragen van derden opgenomen die direct gerelateerd zijn aan de investering. Onder de afwaarderingen staan, indien van toepassing, de afwaarderingen vermeld wegens schattingswijzingen van de verwachte toekomstige gebruiksduur c.q. (rest)gebruikswaarden. 

De strategische gronden die in de jaarrekening 2016 zijn overgezet van de niet in exploitatie genomen gronden naar de materiële vaste activa, dienen gedurende de duur van de overgangsregeling (tot en met 2021) apart te worden toegelicht in de toelichting op de materiële vaste activa. In onderstaand overzicht is het verloop van de "warme gronden" die in de toekomst getransformeerd gaan worden naar bouwrijpe grond weergegeven:

Complex boek- overheve- vermeerde- verminde- boek- voorzie- balans-
waarde ling naar ringen ringen waarde ning waarde
bedragen x € 1.000,- 31-12-2020 voorraad 31-12-2021 31-12-2021
Kerkstraat Casteren 515 -515
Lange Trekken 518 518 518
Egyptische Poort 928 928 928
Strategische aankopen 1.496 1.496 1.496
Totaal 1.961 -515 1.496 2.942 2.942

Kerkstraat Casteren
Voor plan Kerkstraat (D’n Tip) is in 2021 het bestemmingsplan door de gemeenteraad vastgesteld, hiermee is dit plan een grondexploitatie geworden en valt het onder voorraden (bouwgrond in exploitatie). 

Lange Trekken
De gronden voor deze grondexploitatie zijn voor een deel aangekocht. Het bestemmingsplan Lange Trekken Bladel is in voorbereiding. Voorzien wordt dat begin 2022 het bestemmingsplan wordt vastgesteld. De boekwaarde van de betreffende gronden worden, nadat uw raad het bestemmingsplan met exploitatiebegroting heeft vastgesteld, overgebracht naar de bouwgrond in exploitatie. Daarna kunnen de gronden uitgegeven worden.

Egyptische Poort
Het door de gemeenteraad gekozen scenario is uitgewerkt tot één overall scenario dat is vastgesteld op 9 mei 2019. Om de planontwikkeling tot stand te brengen en om kostenneutraal te kunnen ontwikkelen zijn een aantal deelprojecten opgestart. Het betreft de volgende deelprojecten: 
- Sport
- Recreatie 
- Woningbouw
- Oversteek van de provinciale weg N284.
De gemaakte kosten zullen t.z.t. verdisconteerd worden in de exploitatieopzet. De verwachting is dat in 2022 de vervolgstappen gezet gaan worden voor de ontwikkeling van de Egyptische Poort en dat er een ontwerp bestemmingsplan voor het Woongebied aan de gemeenteraad aangeboden kan worden.

Strategische aankopen
Volgens de Nota Grondbeleid 2019 wordt er jaarlijks een budget beschikbaar gesteld voor rondaankopen die vallen onder de noemer anticiperende verwervingen. Jaarlijks bij de begrotingsbehandeling wordt de hoogte van het krediet geactualiseerd. In 2021 bedroeg dit krediet € 2.000.000,-. De hoogte van dit krediet is zo globaal mogelijk gehouden zodat daaruit door potentiële contractpartijen niet kan worden geconcludeerd wat per transactie de onderhandelingsruimte van de gemeente is. Er zijn in de meeste kernen voldoende ontwikkellocaties die kunnen voorzien in de woningbouwbehoefte voor de korte en middellange termijn. Mocht het college voornemens zijn een grondaankoop te doen die hoger is dan € 2.000.000,- dan zal deze eerst aan de raad worden voorgelegd ter goedkeuring. In 2021 hebben we 16.787m2 (€ 1.189.000,- incl. kk) grond met een langgevelboerderijk aangekocht aan de Zwartakkers 16. Daarnaast is een perceel grond 10.540m2 (€ 307.000,- incl. kk) aangekocht aan de Egyptische dijk. Beide anticiperende aankopen zijn verantwoord onder de materiële vaste activa.
De aankopen ten laste van dit krediet moeten verplicht geactiveerd worden als “materiële vaste activa” tot aan het moment dat er door de raad een bestemmingsplan met kostenbegroting wordt vastgesteld. Dit leidt tot extra rentelasten (zie meerjarenprogramma). Eerst bij de vaststelling van het betreffende bestemmingsplan met kostenraming zal de aankoop overgebracht worden naar het betreffende grondexploitatie. De rentelasten vallen dan vrij. De kosten worden gedekt door toekomstige grondverkopen in bestemmingsplannen.

Voor diverse investeringen met economisch nut zijn reserves beschikbaar ter dekking van de kapitaallasten van het actief. Wij verwijzen hiervoor naar de reserve afschrijving geactiveerde investeringen, te vinden in onderdeel ‘passiva’.

De belangrijkste in het boekjaar gedane investeringen staan in onderstaand overzicht vermeld.

belangrijkste investeringen met een economisch nut (x € 1.000,-) besteed in 2021
gronden en terreinen
anticiperende verwerving Zwartakkers 16 & Egyptischedijk 1.496
1.496
b. bedrijfsgebouwen
renovatie dak sporthal Eureka 91
realisatie MFA Hapert 8.090
realsatie verbouw MFA Hapert 59
gemeenschapshuis aan de Markt 673
renovatie Graanmolen Hapert 20
aanpassing gemeentehuis 1
renovatie dak oudbouw gemeentehuis 91
9.024
f. machines, apparaten en installaties:
vervanging installaties tribune V.V. Hapert 38
vervanging installaties sporthal Eureka 2
vevanging installaties sporthal X-sport 31
technische installaties voetbal VV Hoogeloon 38
vervanging installaties MFA De Poel 5
verduurzaming MFA De Poel 1
inrichtingskosten MFA Hapert 15
energieneutraal maken gemeentehuis 23
meubilair gemeentehuis 8
vervanging installaties gemeentehuis 59
220
totaal 10.740

Het onderstaande overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de investeringen met economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven weer:

verloop investeringen met een economisch nut, boekwaarde overheve- investe- afschrij- bijdragen afwaar- boekwaarde
waarvoor een heffing kan worden geheven (x € 1.000,-) 31-12-2020 lingen ringen vingen van derden deringen 31-12-2021
a. gronden en terreinen
b. woonruimten
c. bedrijfsgebouwen
d. grond- weg- en waterbouwkundige werken 21.918 1.524 626 22.816
e. vervoermiddelen
f. machines, apparaten en installaties 137 21 116
g. overige materiële vaste activa
totaal verloop investeringen 22.055 1.524 647 22.932

Onder bijdragen van derden zijn de bijdragen van derden opgenomen die direct gerelateerd zijn de investering. Onder de afwaarderingen staan, indien van toepassing, de afwaarderingen vermeld wegens duurzame waardeverminderingen. Voorts wordt verwezen naar de toelichting hiervoor.

De belangrijkste in het boekjaar gedane investeringen staan in onderstaand overzicht vermeld.

belangrijkste investeringen met een economisch nut, waarvoor heffingen kan worden geheven (x € 1.000,-) besteed in 2021
d. grond- weg- en waterbouwkundige werken:
uitvoering GRP 2020 697
uitvoering GRP 2021 645
uitvoering GRP 2021: klimaatmaatregelen 109
uitvoering GRP 2021: electromechanische vervanging 75
1.524
totaal 1.524

Om inzicht te geven in het deel van de activa dat wel vergelijkbaar is qua systematiek wordt in het verloopoverzicht een scheiding aangebracht tussen welk bedrag volgens de nieuwe systematiek is verantwoord en welk deel volgens een andere systematiek. De boekwaarde van de investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut had het volgende verloop:

verloop investeringen in de openbare ruimte met boekwaarde overheve- investe- afschrij- bijdragen afwaar- boekwaarde
een maatschappeluk nut (x € 1.000,-) 31-12-2020 lingen ringen vingen van derden deringen 31-12-2021
Maatschappelijk vóór 2017:
a. gronden en terreinen
b. grond- weg- en waterbouwkundige werken 5.434 155 5.279
c. machines, apparaten en installaties 186 36 150
d. overige materiële vaste activa
subtotaal 5.620 191 5.429
Maatschappelijk vanaf 2017:
a. gronden en terreinen
b. grond- weg- en waterbouwkundige werken 9.433 2.893 269 12.057
c. machines, apparaten en installaties 146 65 28 183
d. overige materiële vaste activa
subtotaal 9.579 2.958 297 12.240
totaal verloop investeringen 15.199 2.958 488 17.669

Onder bijdragen van derden zijn de bijdragen van derden opgenomen die direct gerelateerd zijn de investering. Onder de afwaarderingen staan, indien van toepassing, de afwaarderingen vermeld wegens duurzame waardeverminderingen. Voorts wordt verwezen naar de toelichting hiervoor.

De belangrijkste in het boekjaar gedane investeringen staan in onderstaand overzicht vermeld.

belangrijkste investeringen met een maatschappelijk nut(x € 1.000,-) besteedt in 2021
b. grond- weg- en waterbouwkundige werken:
verkeersvisie Hapert: aanpassing Oude Provincialeweg 82
aanpassing omgeving de Vest 4
verbreden fietspaden Cartierheide 55
verb. bereikbaarh. bedrijventerrein De Sleutel & Kl. Hoeven 27
gepland groot onderhoud wegen 2020 1.078
gepland groot onderhoud wegen 2021 1.014
vervanging openbare verlichting 2021: armaturen 65
vervanging openbare verlichting 2021: masten 70
GVVP uitvoering traject 2020 178
uitvoering groenstructuurplan 2020 42
uitvoering groenstructuurplan 2021 110
terreininrichting MFA Hapert: buitenterrein 47
gebiedsplan Groene Long: aanleg voorzieningen 121
c. machines, apparaten en installaties: 2.893
vervangen speeltoestellen 2020 32
vervangen speeltoestellen 2021 33
65
totaal 2.958

Financiële vaste activa

De financiële vaste activa bestaan uit de volgende onderdelen.

Financiële vaste activa (x € 1.000,-) boekwaarde boekwaarde
31-12-2021 31-12-2020
a. Kapitaalverstrekkingen aan:
- deelnemingen 159 159
- gemeenschappelijke regelingen
- overige verbonden partijen
b. Leningen aan:
- openbare lichamen art.1, onderdeel a, Wet fido
- woningbouwcorporaties
- deelnemingen
- overige verbonden partijen
c. Overige langlopende leningen 1.740 1.503
d. Uitzettingen in 's Rijks schatkist met een rentetypische looptijd van één jaar of langer
e. Uitzettingen in de vorm van van Nederlands schuldpapier met een rentetypische looptijd van één jaar of langer
f. Overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer
totaal financiëel vaste activa 1.899 1.662

Tot de financiële vaste activa behoren de kapitaalverstrekking aan deelnemingen, verstrekte leningen en overige kapitaalverstrekkingen. Deze uitzettingen zijn uitsluitend voor het uitoefenen van de publieke taak.

Het onderstaande overzicht geeft het verloop van de financiële vaste activa gedurende het jaar 2021 weer.

financiële vaste activa (x € 1.000,-) boekwaarde investe- desinveste- afschrijvingen / aflossing afwaarde- boekwaarde
31-12-2020 ringen ringen ringen 31-12-2021
a. Kapitaalverstrekkingen aan:
- deelnemingen 159 159
- gemeenschappelijke regelingen
- overige verbonden partijen
b. Leningen aan:
- openbare lichamen art.1, onderdeel a, Wet fido
- woningbouwcorporaties
- deelnemingen
- overige verbonden partijen
c. Overige langlopende leningen 1.503 410 173 1.740
d. Uitzettingen in 's Rijks schatkist > 1 jaar
e. Uitzettingen van Nederlands schuldpapier > 1 jaar
f. Overige uitzettingen met een looptijd >1 jaar
totaal financiëel vaste activa 1.662 410 173 1.899

Onder de afwaarderingen staan, indien van toepassing, de afwaarderingen vermeld wegens schattingswijzingen van de verwachte toekomstige gebruiksduur c.q. (rest)gebruikswaarden. De belangrijkste in het boekjaar gedane investeringen staan in onderstaand overzicht vermeld.

belangrijkste investeringen (x € 1.000,-) besteed in 2021
c, overige langlopende leningen
startersleningen 410
totaal 410

In de post overige langlopende leningen zitten de gelden die we hebben verstrekt aan het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVN) voor het verstrekken van startersleningen. De rekening-courant wordt ook in de totaalopstelling opgenomen, zodat het totaal aan startersleningen inzichtelijk is.

startersleningen (x € 1.000,-) boekwaarde boekwaarde
31-12-2021 31-12-2020
De waarde van de beleggingen bij het SVN per 31 december 2021 is in totaal 2.226
Dit bedrag is als volgt samengesteld:
a. saldo rekening-courant (vlottende activa) 91 324
b. saldo verstrekte startersleningen, revolverend (vaste activa) 1.728 1.483
c. saldo verstrekte geldleningen via Gembank (niet revolverend) 407 8
totaal 2.226 2.226 1.815

Vlottende activa

Vlottende activa zijn bezittingen waarvan het daarin geïnvesteerde vermogen binnen één jaar vrijkomt. De vlottende activa bestaan uit voorraden, debiteuren (uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar), liquide middelen en overlopende activa.

Voorraden

De in de balans opgenomen voorraden worden uitgesplitst naar de volgende categorieën:

voorraden (x € 1.000,-) boekwaarde boekwaarde
31-12-2021 31-12-2020
a. Grond- en hulpstoffen
b. Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie 1.852 2.000
c. Gereed product en handelsgoederen
d. Vooruitbetalingen
totaal voorraden 1.852 2.000

Van de in exploitatie genomen bouwgronden kan het volgende overzicht worden weergegeven:

verloop in exploitatie boekwaarde overheveling vermeerde- verminde- winst- boekwaarde voorziening balanswaarde
genomen bouwgronden 31-12-2020 vanuit ringen ringen uitname 31-12-2021 31-12-2021
(x € 1.000,-) (IM)MVA
-bp Akkerstraat Hoogeloon 1.572 246 389 1.429 1.429
-bp Beemd -106 -106 24 -130
-Beemd / paardensportterrein -91 5 275 215 -146 -146
-bp Latestraat/de Lei -18 18
-locatie Kerkeneind 1.016 130 723 423 97 326
-locatie oude sporthal -316 267 -49 -49
-Hoeve 11 en 13 Netersel -57 -57 -57
-Kerkstraat Casteren 442 72 514 35 479
totaal 2.000 442 453 1.387 500 2.008 156 1.852

In de vermeerderingen is op basis van artikel 6.2.4, onderdeel n van de kostensoortenlijst van de BRO € 18.000,- begrepen voor toe te rekenen rente.

De grondexploitatie is gevoelig voor wijzigingen in economische ontwikkelingen en onderliggende parameters, zoals rente, inflatie en prijzen. De gemeente acht het van belang de ontwikkelingen en de impact daarvan op de verwachte resultaten nauwlettend te volgen. Om inzicht te krijgen in de actuele financiële positie van de grondexploitatie herijkt de gemeente de grondexploitaties, daar waar noodzakelijk, daarom driemaal per jaar. Voor de bepaling van de verwachte winst gaat de gemeente uit van de door BBV oplegde winstuitname volgens de percentage of completion methode (POC methode).

De waardering van de in exploitatie genomen gronden is gebaseerd op de inzichten van december 2021 en de daarbij behorende inschatting van uitgangspunten, parameters en risico’s. Uiteraard betreft dit een inschatting die omgeven is door onzekerheden, die periodiek, maar minimaal jaarlijks, wordt herzien en waarbij de waardering in het komende jaar zowel positief als negatief kan uitvallen. Het college is van mening dat op basis van de huidige informatie en inzichten de beste schatting is gemaakt voor de waardering van de in exploitatie genomen gronden.

Voor de grondexploitaties 2021 zijn de volgende parameters gehanteerd:

Parameter Gehanteerd

Inflatiecorrectie

Geen correctie toegepast (raming constante prijzen).
Rente

Het BBV schrijft voor dat de rentetoerekening aansluit bij de fiscale grondslagen. Dat betekent dat alleen de daadwerkelijke rente toegerekend kan worden en dat er geen rente over het eigen vermogen mag worden toegerekend. 

Voor 2021 (nagecalculeerd) 0,7048% van de boekwaarde de BIE’s.
Voor toekomstige boekwaarden als gevolg van nog te maken kosten en te verwachten opbrengsten wordt een gemiddelde rente vreemd vermogen gehanteerd van 0,6372% voor de jaren 2022 en verder.

Fasering Er is rekening gehouden met een reële fasering in tijd op basis van de woningbouwbehoefte per kern gebaseerd op migratiesaldo 0.
Resultaat Gebaseerd op eindwaarde.
Kosten Alle kosten zijn gebaseerd op geactualiseerde kostenramingen per januari 2022 van RA infra.
Opbrengsten Voor de opbrengsten wordt rekening gehouden met grondprijzen met een bandbreedte tussen de € 240,- voor sociale huur tot € 325,- voor vrije verkoop kavels. Bij kavels groter dan 500 m² wordt rekening gehouden met grondopbrengsten van 50% op de basisgrondprijs. 
Disconteringsvoet De disconteringsvoet die is gehanteerd in de berekening van de contante waarde ten behoeve van het treffen van een verliesvoorziening voor negatieve grondexploitaties is voor alle gemeenten gelijk gesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de  Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone en bedraagt vooralsnog 2,0%. 

Hieronder is een toelichting per grondexploitatie:

  Locatie Akkerstraat Hoogeloon: BIE
De woningen van fase 1 zijn in 2021 door de CPO gebouwd. Een kavel was nog niet getransportteerd in 2020, dus deze is in 2021 getransporteerd bij de notaris, wat resulteerde in een opbrengst van € 79.000,-. De gemeente heeft het woonrijp maken voor het gehele plan in 2021 aanbesteed. Een gedeelte van het plan is in 2021 al woonrijp gemaakt.   
Bij dit plan is ook een exploitatieplan vastgesteld, omdat particulieren in hun achtertuin één of meerder woningen mogen bouwen. Indien zij hier gebruik van maken moeten zijn een exploitatiebijdrage aan de gemeente betalen. In 2021 hebben al verschillende particulieren hiervan gebruik gemaakt en zijn er voor € 310.000,- aan bijdragen ontvangen. Deze grondexploitatie loopt nog enkele jaren door. Voor 2022 staat gepland om fase 2 te verkopen en nog een gedeelte van het plangebied woonrijp te maken. Zoals eerder al aangegeven hebben de particulieren de mogelijkheid om één of meerdere woningen in hun achtertuin te bouwen. Aangezien de particulieren niet verplicht zijn om in hun achtertuin te bouwen, zijn deze exploitatiebijdrage zoals opgenomen in de grondexploitatie geen zekerheid. Ten aanzien van de exploitatiebijdragen hebben we een risicoanalyse uitgevoerd en deze verwerkt in de grondexploitatie. De risico’s worden als gemiddeld/hoog ingeschat.

 De Beemd: BIE
In plan Beemd is in 2021 niets noemenswaardig gebeurd. Doordat er een viertal extra kavels gerealiseerd worden door een ontwikkelaar, moet de gemeente nog extra voorzieningen treffen in de openbare ruimte, zodoende hebben we in 2021 een verliesvoorziening gevormd van € 24.000,-. Voor de komende jaren staat alleen nog wat woonrijp maken en plankosten op de planning. Per saldo kan er aan het einde van de grondexploitatie naar verwachting noch winst noch verlies genomen worden. De risico’s worden gemiddeld ingeschat.

  De Beemd/Paardensportterrein: BIE
In 2021 is de verkoop van de bedrijfskavels verder voortgezet, één kavel verkocht en gepasseerd á € 276.000,- en zijn er kosten nagenoeg geen kosten (ca. € 5.000) gemaakt. Eveneens is er voor € 216.000,- tussentijds winst genomen in 2021. De laatste kavel is ook in 2021 verkocht en wordt gepasseerd in 2022. Als alle kavels bebouwd zijn wordt de openbare ruimte woonrijp gemaakt worden. De risico’s worden laag ingeschat.

 Latestraat: BIE
Het plan is in 2021 afgerond en we hebben nog winst van € 18.000,- kunnen nemen, daarna is de BIE afgesloten en wordt het van de voorraad afgevoerd in 2021.

 Kerkeneind: BIE
In plan Kerkeneind is er in 2021 voor € 723.000,- aan gronden verkocht. Verder is het gedeelte van het plangebied waar we een anterieur contract voor hadden gesloten bouwrijp gemaakt, deze kosten bedragen ca € 70.000,- en zijn vele malen hoger dan vooraf ingeschat. Eveneens zijn de prijzen voor het woonrijp maken ook flink gestegen. Dit heeft ertoe geleid dat de grondexploitatie verliesgevend is geworden, zodoende is er in 2021 een verliesvoorziening gevormd á € 97.000,- conform de voorschriften van BBV.   

Deze grondexploitatie loopt nog enkele jaren door. Voor 2021 en verder zijn de opbrengsten naar rato verdeeld. Zoals het er nu uitziet is de grondexploitatie aan het einde van de looptijd sluitend, maar door de stijgende kosten is dit niet met zekerheid te stellen. De risico’s worden als gemiddeld ingeschat.

  Locatie oude sporthal Bladel: BIE
In 2021 heeft de winnaar van de marktselectie het plan “Schrijverskwartier” gebouwd. Als gemeente hebben hier dit jaar nagenoeg geen werk aan gehad en zijn er dus nauwelijks kosten gemaakt. Het heeft geresulteerd dat er in 2021 voor € 267.000,- tussentijdse winst is genomen. In 2022 worden de woningen opgeleverd en wordt het openbare gebied woonrijp gemaakt en neemt de gemeente het beheer van de openbare ruimte weer over. Hierbij moet nog vermeld worden dat we in 2021 zieke bomen hebben moeten kappen, in 2022 worden er nieuwe bomen geplant. Deze kosten komen voor rekening van de gemeente en zijn opgenomen in de grondexploitatie. Als het goed is sluiten we de grondexploitatie in 2022 af met een winst van ca. € 28.000,-. De totale winst op het plan bedraagt dan ca. € 420.000,-  De risico’s worden als laag ingeschat.

Hoeve 11-13 te Netersel: BIE
De woningen van fase 2 zijn in 2021 door de CPO gebouwd. De gemeente heeft hier dan ook geen kosten gemaakt in 2021. In 2022 zullen er nog wat herstelwerkzaamheden moeten plaatsvinden in de openbare ruimte, hiervoor zijn kosten opgenomen in de grondexploitatie. Als het goed is sluiten we de grondexploitatie in 2022 af met een winst van ca. € 15.000,-. De risico’s worden als laag ingeschat.

Kerkstraat Casteren: BIE
In plan Kerkstraat (D’n Tip) is in 2021 een bestemmingsplan door de gemeenteraad vastgesteld. Vervolgens zijn we verder gegaan met de voorbereidingen om de 2 woningen te slopen en de kavels aan de CPO te verkopen. Met name voor de sloopvergunning zijn enorm veel (ecologische) onderzoeken en maatregelen uitgevoerd welke tot veel meerkosten hebben geleid dan vooraf was begroot. Dit heeft er vooralsnog niet toe geleid dat een sloopvergunning is afgegeven. De voorbereidingskosten bedragen circa € 72.000,-. Hierdoor is de grondexploitatie verliesgevend geworden, zodoende is er in 2021 een verliesvoorziening gevormd á € 35.000,-. Alle koopovereenkomsten met de CPO zijn in 2021 getekend. We gaan er vanuit dat de woningen in 2022 gesloopt kunnen worden, de gronden bouwrijp gemaakt kunnen worden en dat we de bouwkavels  kunnen transporteren bij de notaris. Nadat het bouwplan klaar is maakt de gemeente de openbare ruimte woonrijp. De risico’s worden gemiddeld ingeschat. 

De marktwaarde van bouwrijpe grond is van veel factoren afhankelijk. Deze factoren zijn per uitvoeringsproject verschillend. De gemeente stelt daarom per uitvoeringsproject een marktconforme uitgifteprijs vast op basis van een deskundigenrapportage (taxatie), zoals geregeld in de op 9 mei 2019 vastgestelde nota Grondbeleid 2019.

In onderstaand overzicht worden per exploitatie de geraamde nog te maken kosten en de geraamde nog te realiseren opbrengsten weergegeven.

prognose in exploitatie genomen balanswaarde geraamde nog te geraamde nog te geraamd resultaat
bouwgronden (x € 1.000,-) 31-12-2021 maken kosten realiseren opbrengsten (nominale waarde)
-bp Akkerstraat Hoogeloon 1.429 654 2.083
-bp Beemd -130 130
-Beemd / paardensportterrein -146 160 222 -208
-bp Latestraat/de Lei
-locatie Kerkeneind 326 476 803 -1
-locatie oude sporthal -49 22 -27
-Hoeve 11 en 13 Netersel -57 42 -15
-Kerkstraat Casteren 479 223 702
totaal 1.852 1.707 3.810 -251

Om een project te kunnen realiseren moeten er investeringen worden gedaan en opbrengsten worden gegenereerd. Elk jaar worden de exploitatieplannen geactualiseerd. Verwacht wordt dat er per 1 januari 2022 nog € 1,707 miljoen moet worden geïnvesteerd en voor € 3,810 miljoen aan opbrengsten moet worden gegenereerd. Het verwachte positief eindresultaat bedraagt daarmee € 0,251 miljoen.
De geprognosticeerde eindresultaat van de grondexploitatie geschiedt tegen eindwaarde. Voor de aannames die ten grondslag liggen aan de prognoses van het eindresultaat van de grondexploitaties, zoals rente, fasering, gehanteerde kosten- en opbrengstenontwikkeling (art 52 lid 3 BBV nieuw) wordt verwezen naar de hiervoor weergegeven parameters.

Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar

De in de balans opgenomen uitzettingen met een looptijd van één jaar of minder kunnen als volgt gespecificeerd worden:

Uitzettingen met looptijd < 1 jaar (x € 1.000,-) boekwaarde voorziening oninbaarheid balanswaarde balanswaarde
31-12-2021 31-12-2021 31-12-2020
a. Vorderingen op openbare lichamen 534 534 55
- Vorderingen op openbare lichamen Maatschappelijke Dienstverlening 23 23 22
- KempenPlus nog te ontvangen van gemeente
b. Verstrekte kasgeldleningen aan openbare lichamen art.1, onderdeel a. Wet financiering decentrale overheden
c. Overige verstrekte kasgeldleningen
d. Uitzettingen in 's Rijks schatkist met een rentetypische looptijd < 1 jaar
e. Rekening-courantverhoudingen met het Rijk 18.491 18.491 22.752
f. Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële instellingen
g. Uitzettingen in Nederlands schuldpapier met een rentetypische looptijd < 1 jaar
d. Overige vorderingen 5.086 241 4.845 4.923
- Overige vorderingen KempenPlus 2.659 2.659 1.117
e. Overige uitzettingen 4 4 1
totaal uitzettingen met rentetypische looptijd < 1 jaar 26.797 241 26.556 28.870
,

Er is een voorziening van € 80.000,- opgenomen voor algemene dubieuze debiteuren en € 160.000,- voor dubieuze debiteuren sociale zaken die vermoedelijk niet invorderbaar zijn.

Schatkistbankieren / Drempelbedrag

Het drempelbedrag is bedoeld om het dagelijkse kasbeheer te vereenvoudigen: niet elke laatste euro hoeft in de schatkist te worden aangehouden. In principe hoeven dus alleen de liquide middelen die boven het drempelbedrag uitgaan in de schatkist te worden aangehouden. In 2021 hebben geen overschrijdingen plaatsgevonden van het drempelbedrag. In onderstaande tabel is te zien wat de benutting van het drempelbedrag schatkistbankieren gedurende de vier kwartalen 2021 is geweest:
De drempel is (over het 1e halfjaar 2021) gelijk aan 0,75% van het begrotingstotaal en bedraagt € 425.000,-. Over het 2e halfjaar 2021 bedraagt de drempel € 1 mln. (minimum omvang), omdat het begrotingstotaal kleiner is dan € 500 mln.  

Op de regel achter nummer (2) in het bovenste deel van de tabel staat per kwartaal het gemiddelde saldo van de gemeentelijke bankrekening. Deze liggen onder de drempelbedragen en dat moet ook. Indien hier een bedrag zou staan dat hoger is dan de genoemde drempelbedragen dan zou de gemeente zich niet houden aan haar verplichtingen in het kader van de wet. In het onderste deel van de tabel is de berekening weergegeven van het gemiddelde dag saldi. Achter (5a) staat per kwartaal een optelling van de dag saldi. Dat bedrag wordt gedeeld door het aantal dagen in dat kwartaal (5b) en de uitkomst daarvan is dan het bedrag (2).

Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000)
Verslagjaar
(1) Drempelbedrag 425 425 1.000 1.000
Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4
(2) Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen 163 179 181 430
(3a) = (1) > (2) Ruimte onder het drempelbedrag 262 246 819 570
(3b) = (2) > (1) Overschrijding van het drempelbedrag - - - -
(1) Berekening drempelbedrag
Verslagjaar
(4a) Begrotingstotaal verslagjaar 56.649
(4b) Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen 56.649
(4c) Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat 0
(1) Drempelbedrag 425 425 1.000 1.000
Tot 1 juli 2021 (1) = (4b)*0,0075 + (4c)*0,002 met een minimum van €250.000 Vanaf 1 juli 2021 (1) = (4b)*0,02 + (4c)*0,002 met een minimum van €1.000.000 als het begrotingstotaal kleiner of gelijk is aan 500 mln. En als begrotingstotaal groter dan € 500 miljoen is is het drempelbedrag gelijk aan € 10 miljoen, vermeerderd met 0,2% van het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat.
(2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4
(5a) Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) 14.653 16.289 16.656 39.603
(5b) Dagen in het kwartaal 90 91 92 92
(2) - (5a) / (5b) Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen 163 179 181 430

Liquide middelen

Het saldo van de liquide middelen bestaat uit de volgende componenten:

liquide middelen (x € 1.000,-) boekwaarde boekwaarde
31-12-2021 31-12-2020
a. Kasgelden
b. Banksaldi 514 437
totaal liquide middelen 514 437

Met de Bank Nederlandse Gemeenten is een raamovereenkomst geïntegreerde dienstverlening gesloten. Binnen de overeenkomst worden afspraken vastgelegd ten aanzien van het krediet in rekening-courant, alsmede de voorwaarden ten aanzien van het afsluiten van kasgeldleningen, deposito’s en vaste geldleningen. Hierdoor houden de gemeente financiële armslag tegen lage kosten.

Overlopende activa

Dit betreffen enerzijds posten waarvan de daadwerkelijke ontvangst in het daaropvolgende jaar zal plaatsvinden, maar waarvan aantoonbaar is, dat de opbrengsten in het lopende verslagjaar verantwoord dienen te worden en anderzijds waarvan de daadwerkelijke betaling reeds in het lopende verslagjaar heeft plaatsgevonden, maar waarvan de lasten in het volgende verslagjaar verantwoord dienen te worden. De post overlopende activa kan als volgt worden onderscheiden:

overlopende activa (x € 1.000,-) boekwaarde boekwaarde
31-12-2021 31-12-2020
a. Voorschotbedragen ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel, te ontvangen van:
- Europese overheidslichamen
- het Rijk
- overige Nederlandse overheidslichamen
b. Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die t.l.v. volgende begrotingsjaren komen 4.972 1.764
- Nog te ontvangen bedragen Maatschappelijke Dienstverlening 38 34
totaal overlopende activa 5.010 1.798

Het onderstaande overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel:

specificatie Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen saldo per toevoe- ontvangen saldo per
bedragen (x € 1.000,-) 31-12-2020 gingen bedragen 31-12-2021
a. Europese overheidslichamen
b. het Rijk
c. overige Nederlandse overheidslichamen
totaal

Recht op verliescompensatie krachtens de Wet op de vennootschapsbelasting 1969
Buiten de balanstelling wordt het bedrag opgenomen waarvan het recht bestaat op verliescompensatie krachtens de Wet op de vennootschapsbelasting 1969.

recht op verliescompensatie Vpb saldo per toevoe- ontvangen saldo per
bedragen (x € 1.000,-) 31-12-2020 gingen bedragen 31-12-2021
totaal

Passiva

In 2021 is de totale positie van reserves en voorzieningen toegenomen met een bedrag van ruim € 3,479 miljoen, waarmee het totaal van de reserves en voorzieningen uitkomt op € 35,107 miljoen (2020: 31,630 miljoen).
De algemene reserves, de bestemmingsreserves en het resultaat volgend uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening behoren tot het eigen vermogen, de voorzieningen tot het vreemd vermogen. Het totaal van de reserves en voorzieningen laat de laatste jaren een stijgende trend zien.

Ontwikkeling reserves en voorzieningen (bedragen x € 1.000):

Vaste passiva

De vaste passiva bestaat uit eigen vermogen, voorzieningen en vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer.

Eigen vermogen

Het eigen vermogen is het verschil tussen de activa en het vreemd vermogen. Het in de balans opgenomen eigen vermogen bestaat uit de volgende posten:

eigen vermogen (x € 1.000,-) boekwaarde boekwaarde
31-12-2021 31-12-2020
a. algemene reserve 10.276 9.350
b. bestemmingsreserves 13.685 14.449
c. gerealiseerd resultaat blijkend uit het overzicht van baten en lasten in jaarrekening 4.468 1.911
totaal eigen vermogen 28.429 25.710

Onder het eigen vermogen zijn opgenomen de algemene reserves, de bestemmingsreserves en het saldo van de rekening van baten en lasten. De algemene reserves zijn alle reserves die primair dienen als weerstandsvermogen om incidentele tegenvallers in de exploitatie op te vangen. De bestemmingsreserves zijn reserves waaraan de gemeenteraad een bepaalde bestemming heeft meegegeven. Dit zijn vermogensbestanddelen die alleen in de aangegeven richting zijn aan te wenden. Het verloop in 2021 wordt in onderstaand overzicht per reserve weergegeven:

verloop eigen vermogen (x € 1.000,-) boekwaarde toevoegingen onttrekkingen bestemming onttrekking ter boekwaarde
31-12-2020 2021 2021 resultaat dekking van 31-12-2021
2020 kap.goed
a. algemene reserve:
- minimale omvang (ijzeren voorraad) 1.000 1.000
- noodzakelijke omvang (voldoende) 606 1.000 388 1.218
- vrij besteedbaar deel 7.744 3.142 1.828 9.058
totaal algemene reserve 9.350 4.142 3.216 10.276
b. bestemmingsreserves
- dekkingsreserves
- afschrijving geactiveerde investering 12.429 248 860 11.817
totaal dekkingsreserves 12.429 248 860 11.817
- overige bestemmingsreserves
- reserve ruimtelijke kwaliteit buitengebied 1.088 24 155 957
- reserve duurzaamheid
- reserve bovenwijkse voorzieningen 172 172
- algemene reserve grondexploitaties 595 595
- reserve verv.sportmateriaal X-sport 113 113
- reserve verv.sportmateriaal Eureka 52 52
- reserve uitvoering generatiepact 185 41 144
totaal overige bestemmingsreserves 2.020 209 361 1.868
totaal bestemmingsreserves 14.449 457 361 860 13.685
c. gerealiseerd resultaat in jaarrekening 1.911 4.468 -1.911 4.468
totaal verloop eigen vermogen 25.710 9.067 3.577 -1.911 860 28.429

In de nota reserves en voorzieningen 2021 is de normering van de omvang van de algemene reserve bepaald. De boekwaarde is daarop gecorrigeerd. Onder “bestemmen resultaat” staan de toevoegingen of onttrekkingen vermeld uit hoofde van de bestemming van het resultaat van het voorgaande boekjaar. Onder “onttrekking ter dekking van kapitaalgoederen” staan de verminderingen vermeld in verband met afschrijvingen op activa waarvoor een specifieke bestemmingsreserve is gevormd.

Bij de actualisatie van de nota reserves en voorzieningen 2021 is bepaald dat de "ijzeren voorraad" opgaat in de "algemene reserve weerstandsvermogen". Doordat er geen rentetoerekening meer plaatsvindt over het algemene reserve is het geblokkeerde deel van het algemene reserve overbodig geworden. 

Hieronder worden de aard en reden van de reserves en de toevoegingen en onttrekkingen toegelicht.

Algemene reserve
De algemene reserve maakt deel uit van het weerstandsvermogen van de gemeente en heeft als doel de gemeente de mogelijkheid te bieden om niet-structurele financiële risico’s op te kunnen vangen, zonder dat dit betekent dat het beleid veranderd moet worden. De omvang van de algemene reserve is gebaseerd op het risicoprofiel van de gemeente. In de nota reserves en voorzieningen 2021 wordt de algemene reserve als normatief kader beschouwd voor het weerstandsvermogen: het eigenstandig normkader is bepaald op de gemiddelde omvang van de geïnventariseerde risico’s.

De algemene reserve is onderverdeeld in: stand 01-01-2021 stand 31-12-2021
1. ijzeren voorraad 1.000.000 0
2. noodzakelijke omvang 606.000 1.218.000
3. vrij aanwendbaar deel 7.744.000 9.058.000

  
De voornaamste vermeerderingen betreffen: het rekeningresultaat blijkend uit de jaarrekening over het jaar 2020 (€ 1.911.000,-),  overschot dekking MFA Hapert (€ 265.000,-) en de winstuitname van grondexploitaties (€ 500.000,-), correctie rentebijschrijving 2020 dekkingsreserve kapitaallasten (€ 78.000,-) en aanpassing noodzakelijke omvang € 388.000,-).

De voornaamste verminderingen betreffen: budgetoverheveling 2020 klimaat (€ 237.000,-), budgetoverheveling 2020 Corona (€ 20.000,-), budgetoverhevelingen diverse 2020 (€ 1.056.000,-), dekking vorming reserve generatiepact (€ 185.000,-) en dekking subsidie duurzame energie particulieren (€ 330.000,-).

Bestemmingsreserves
De bestemmingsreserves worden onderverdeeld in dekkingsreserves en reserves ingesteld voor een bepaald doel.

Dekkingsreserves
Deze reserves zijn ingesteld ter (gedeeltelijke) dekking van de kapitaallasten van investeringen met een economisch nut.

Reserve afschrijving geactiveerde investeringen

Afdekken van de kapitaallasten van diverse investeringen. Er is € 861.000,- ten gunste van de exploitatie verantwoord en € 98.000,- rente bijgeschreven over de stand van de reserve per 1 januari. In 2021 is € 150.000,- toegevoegd t.b.v. de dekking van de realisatie van plan Groene Long.

stand 01-01-2021 12.429.000
stand 31-12-2021 11.816.000

 

Overige bestemmingsreserves
Deze reserves zijn ingesteld voor een bepaald doel.

Reserve ruimtelijke kwaliteit buitengebied
Verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van het landschap, gekoppeld aan gemeentelijke projecten. In 2021 is € 24.000,- toegevoegd aan de reserve. Het betreffen bijdragen voor het vergroten van de oppervlakte van bijgebouwen. Daarnaast is er € 150.000,- onttrokken voor de dekking van het project "Groene Long" en € 5.000,- voor de dekking van ErvenPlus 3.0.

stand 01-01-2021 1.088.000
stand 31-12-2021 957.000

Reserve duurzaamheid
Dekking van maatregelen om in de directe omgeving van windpark de Pals duurzaamheid te bevorderen of voor de dekking van maatregelen ter bevordering van duurzaamheid. Bij nieuwe ontwikkelingen, plannen en activiteiten zoeken we daarbij naar een optimale balans tussen de sociale, ecologische en economische gevolgen. In 2021 hebben er nog geen mutaties plaatsgevonden.

stand 01-01-2021 0
stand 31-12-2021 0

Reserve bovenwijkse voorzieningen
Deze reserve is bedoeld om de aanleg van infrastructurele werken met meer dan uitsluitend planbetekenis mogelijk te maken, zoals bijv. randwegen, hoofdriolering, parkeervoorzieningen etc. In 2021 hebben er geen mutaties plaatsgevonden.

stand 01-01-2021 172.000
stand 31-12-2021 172.000

Algemene reserve grondexploitaties
Met de reserve worden algemene risico’s op het gebied van grondexploitaties opgevangen. In 2021 hebben er geen mutaties plaatsgevonden binnen dit reserve, voor een nadere toelichting verwezen naar de paragraaf grondbeleid.

stand 01-01-2021 595.000
stand 31-12-2021 595.000

Reserve sportmaterialen sporthal X-sport
In de geactualiseerde nota reserves en voorzieningen 2021 is bepaald deze reserve vrij te laten vallen ten guste van het algemene reserve. Doordat de benodigde vervangingen jaarlijks binnen de exploitatie worden opgenomen, is de noodzaak van deze reserve komen te vervallen.

- stand 01-01-2021 113.000
- stand 31-12-2021 0

Reserve vervanging sportmaterialen sporthal Eureka
In de geactualiseerde nota Reserves en Voorzieningen 2021 is bepaald deze reserve vrij te laten vallen ten guste van het algemene reserve. Doordat de benodigde vervangingen jaarlijks binnen de exploitatie worden opgenomen, is de noodzaak van deze reserve komen te vervallen.

- stand 01-01-2021 52.000
- stand 31-12-2021 0

Reserve generatiepact
Door het inzetten van strategische personeelsplanning wordt instroom, doorstroom en uitstroom in de organisatie bevorderd. Als ouderen minder willen werken, waarvoor zij deels gecompenseerd worden, ontstaat ruimte in de formatie en financiën om nieuwe, jongere medewerkers te werven. In de geactualiseerde nota reserves en voorzieningen 2021 is bepaald om loonverschillen ten gevolge van het generatiepact te dekken vanuit een reserve. Er is eenmalig € 185.000,- gevoteerd en daarnaast is er € 41.000,- onttrokken ten gevolge van de loonverschillen in 2021.

- stand 01-01-2021 0
- stand 31-12-2021 144.000

Resultaat volgend uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening
Voor een toelichting op het saldo van het overzicht van lasten en baten verwijzen wij u naar de toelichting op de resultatenrekening.

- stand 01-01-2021 1.911.000
- stand 31-12-2021 4.468.000

 

Voorzieningen

Voorzieningen behoren tot het vreemd vermogen (schulden) van de gemeente. Om die reden kunnen voorzieningen naar de situatie per ultimo verslagjaar geen negatieve stand kennen. Voorzieningen worden gewaardeerd op de contante waarde/het nominale bedrag van de betrokken verplichting c.q. het voorzienbare verlies. Voorzieningen worden op grond van artikel 44 BBV gevormd voor:

  • verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten;
  • bestaande risico’s op balansdatum ter zake van te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs te schatten is;
  • kosten die in een volgend begrotingsjaar worden gemaakt maar de oorsprong hebben in het begrotingsjaar of een eerder begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren;
  • de bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven als bedoeld in artikel 35, eerste lid, onder b.;
  • middelen verkregen van derden, die specifiek besteed moeten worden, met uitzondering van de voorschotbedragen verkregen van Europese en Nederlandse overheidslichamen met een specifiek bestedingsdoel, die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren.

De vorming van een voorziening, dan wel een dotatie aan een reeds bestaande voorziening, is als een last in het betreffende boekjaar verantwoord. Alle aanwendingen aan voorzieningen zijn rechtstreeks ten laste van de voorziening gebracht en in het verslagjaar niet ten laste van de exploitatie verantwoord.

Aan voorzieningen ter egalisatie van (onderhouds)lasten van kapitaalgoederen over meerdere begrotingsjaren ligt een actueel (beheer)plan ten grondslag. Voorzieningen worden niet gevormd voor jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume. Voor het bepalen van het “jaarlijks vergelijkbaar volume” is een tijdsperiode van vier jaar gehanteerd.

Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn niet toegestaan (behoudens waardering tegen contante waarde). De onderverdeling van de in de balans opgenomen voorzieningen is als volgt:

voorzieningen (x € 1.000,-) boekwaarde 2021 boekwaarde 2020
a. verplichtingen en verliezen waarvan de omvang onzeker is, maar redelijkerwijs in te schatten is
b. risico's van te verwachten verplichtingen of verliezen, waarvan de omvang redelijkwijs is te schatten 2.469 2.575
c. te maken kosten welke strekken tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren 2.260 1.879
d. bijdragen van toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven
e. van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden 1.949 1.466
totaal voorzieningen 6.678 5.920

In onderstaand overzicht wordt het verloop van de voorzieningen in 2021 aangegeven.

verloop voorzieningen (x € 1.000,-) boekwaarde toevoegingen vrijval tgv aanwendingen boekwaarde
31-12-2020 exploitatie 31-12-2021
a. te schatten verplichtingen en verliezen:
niet van toepassing
sub-totaal
b. te schatten risico's voor verplichtingen en verliezen
- wethouderspensioenen 2.510 34 125 2.419
- wachtgeld voormalige wethouders
- wachtgeld voormalig personeel 28 5 9 14
- risico's grondexploitatie 36 36
sub-totaal 2.574 34 5 134 2.469
c. gelijkmatige verdeling van lasten:
- onderhoud gemeentelijke gebouwen 1.456 604 152 1.908
- onderhoud wegen 287 406 341 352
- voorziening renovatie riolering 137 137
sub-totaal 1.880 1.010 137 493 2.260
d. vervangingsinvesteringen met heffingen:
niet van toepassing
sub-totaal
e. van derden verkregen middelen
- afvalstoffenheffing 40 268 308
- onderhoud riolering 1.426 215 1.641
sub-totaal 1.466 483 1.949
totaal verloop voorzieningen 5.920 1.527 142 627 6.678

In de kolom “vrijval t.g.v. exploitatie” zijn de bedragen opgenomen welke enerzijds ten gunste van de rekening van baten en lasten zijn vrijgevallen en anderzijds dienen ter egalisatie van kosten.

Risicovoorziening
Dit betreft voorzieningen wegens op balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of risico’s. Tevens is er sprake van voorzieningen op oninbare vorderingen en voorziene exploitatierisico’s voor de grondexploitatie. De voorziening exploitatierisico’s grondexploitatie is ten gunste van de betreffende grondexploitatie gebracht.

Voorziening wethouderspensioenen
In de Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (APPA) is geregeld dat wethouders gedurende de periode dat zij wethouder zijn, ouderdoms- en nabestaandenpensioen opbouwen. Deze voorziening is bedoeld voor het opbouwen van vermogen voor het kunnen dekken van pensioenverplichtingen van (voormalige) wethouders, alsmede opvangen van verplichtingen voortvloeiende uit de overgedragen elders opgebouwd pensioenkapitaal van wethouders. Jaarlijks wordt een actuariële berekening (met een rekenrente van 0,528% (2020: 0,082%) gemaakt om te kunnen bepalen of het saldo van deze voorziening voldoende is om de pensioenverplichtingen van de wethouders te kunnen uitbetalen. Mede vanwege deze lage rekenrente heeft dit geleid tot een eenmalige toevoeging van € 34.000,-. Ten laste van de voorziening werd € 125.000,- pensioen verstrekt.

- stand 01-01-2021 2.510.000
- stand 31-12-2021 2.419.000

Voorziening wachtgeldverplichtingen voormalige wethouders
Het opbouwen van vermogen voor het kunnen dekken van de kosten verbonden aan de rechtspositie van voor