3.7 Sociaal domein

Iedereen, ongeacht leeftijd, culturele achtergrond, fysieke of economische situatie, neemt als volwaardig lid deel aan de samenleving. Aan mensen voor wie zelfredzaamheid en meedoen niet vanzelfsprekend is, wordt ondersteuning geboden. Als gemeente dragen we hier onder meer aan bij door uitvoering van de Participatiewet, Wmo en Jeugdwet. Daarbij werken we samen met onder andere (vrijwilligers-)organisaties in het sociaal domein, de jongerenwerkers  en de ouderenconsulent.

Excel-tabel

Omschrijving (toelichting)

Geen bijstellingen

GRSK bedrijfsvoeringskosten Maatschappelijke Dienstverlening: begrotingswijziging 2026 & begroting 2027
Zowel de begrotingswijziging 2026 als de begroting 2027 van de GRSK leiden tot structurele meerjarige bijstelling. De begrotingswijziging 2026 werd behandeld in de raadsvergadering van 26 februari 2026. In de raadsvergadering van 21 mei 2026 is de Ontwerpbegroting 2027 van de GRSK voorgelegd aan de raad. Het raadsvoorstel en de bijbehorende stukken voorzien in een nadere toelichting op deze lastenstijging.

GRSK programmakosten Maatschappelijke dienstverlening WMO
Hulpmiddelen en diensten
Deze post bevat het collectief vraagafhankelijk vervoer, rolstoelvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en woonvoorzieningen.

De begroting van het vraagafhankelijk vervoer (Taxbus) is voor 2026 gewijzigd op basis van de gerealiseerde volumes in de eerste helft van 2025. Er is een inschatting gemaakt van het voor 2026 te verwachten aantal ritten en declarabele kilometers per gemeente. Daarnaast is een index van 3% toegepast. Deze stijging wordt doorgetrokken naar 2027.

Het aantal rolstoelvoorzieningen is fors gestegen tussen 2024 en 2025 (Kempisch met 54%). Doordat het met name gaat om de relatief eenvoudige en minder kostbare voorzieningen is de stijging van de kosten beperkt gebleven. Wel wordt verwacht dat deze stijging de komende jaren doorzet.
Binnen de categorie vervoersvoorzieningen is met name een volumegroei te zien bij scootmobielen en driewielfietsen. Door vergrijzing, demografische ontwikkelingen en het beleid waarbij inwoners langer zelfstandig thuis blijven wonen, neemt de behoefte aan hulpmiddelen die de zelfstandige mobiliteit ondersteunen toe.

Ook bij woonvoorzieningen is een groeiende vraag te zien. Standaard wordt een bedrag van €125.000 begroot per gemeente. Dit wordt incidenteel aangepast wanneer er aanvragen voor grote woningaanpassingen lopen. In Bladel lopen momenteel twee grote aanvragen van € 63.500,- en € 55.490,- waardoor de begroting in 2026 met €55.000,- is opgehoogd.

Huishoudelijke hulp
Er is een toenemende grijze druk, waardoor het aantal ouderen met behoefte aan ondersteuning structureel groeit. Daarnaast groeit het aantal ouderen zonder voldoende informele zorg, waardoor beroep op professionele ondersteuning toeneemt. Ook zijn de tarieven voor Hulp bij het Huishouden afgelopen maart met 7,5% geïndexeerd i.v.m. stijgende zorgtarieven/ loonkosten. Eerdere plannen voor (her)invoering van een inkomensafhankelijke eigen bijdrage zijn wederom uitgesteld (naar 1-1-28), waardoor ook voor 2027 een kostenstijging wordt verwacht. Huishoudelijke Hulp bevat momenteel 60% van de kosten van de totale begroting voor maatwerkvoorzieningen Wmo.

Begeleiding
Voor begeleiding wordt uitgegaan van een indexatie van 3-4% en volumegroei van 3%. Het aantal voorzieningen neemt toe door vergrijzing, langer thuis wonen en toename van psychische problematiek.

Dagbesteding
Voor dagbesteding wordt uitgegaan van een indexatie van 3-4% en volumegroei van 3%. Het aantal voorzieningen neemt toe door vergrijzing, langer thuis wonen en toename van psychische problematiek. Dagbesteding wordt daarnaast vaker ingezet als preventieve voorziening en alternatief voor zwaardere zorg. In de kostenstijging is het risico van het wegvallen van een indicatievrij herstelcentrum in de Kempen nog niet meegenomen. Wanneer de Kempen geen herstelcentrum meer heeft zal het aantal indicaties dagbesteding toenemen. Zie hiervoor ook de paragraaf 'indicatievrij herstelcentrum'.

PGB
Er lopen voor de gemeenten Bladel een drietal duurdere beschikkingen voor geheel 2026 van € 31.867, € 26.721 en € 20.284, waarvan naar verwachting een deel structureel zal blijven. Daarnaast wordt een groei van 2% verwacht.

GRSK programmakosten Maatschappelijke dienstverlening Jeugd

De kosten voor jeugdzorg nemen toe doordat jeugdigen langer in zorg blijven en trajecten intensiever worden. Ook indexatie in jeugdhulptarieven speelt een belangrijke rol in de kostenstijging. De problematieken van jeugdigen worden steeds complexer en zijn vaker meervoudig waardoor zwaardere en duurdere ondersteuning nodig is. In gemeente Bladel zien we dat het aantal voorzieningen en cliënten van 2024-2025 minder hard stijgt dan de jaren ervoor. De kostenstijging zit met name op de kosten per voorziening, deels te verklaren door indexatie, deels door complexiteit en langer lopende voorzieningen

Ambulant regionaal (begeleiding, (dag)behandeling, ambulante spoedhulp, logeren en vervoer)
Deze vormen van ondersteuning worden ingezet voor jeugdigen die thuis wonen (ambulant) en variëren van acute, kortdurende interventies tot meer structurele en specialistische trajecten. De komende jaren blijven we de nadruk leggen op vroegtijdige, lichte ondersteuning waar mogelijk en specialistische inzet waar nodig.

De kostenstijging voor gemeente Bladel wordt met name veroorzaakt door het product 'begeleiding'. Deze ontwikkeling wordt, naast de jaarlijkse indexatie van de uurtarieven, met name veroorzaakt door een toename van het aantal gedeclareerde uren en een groei van het aantal intensieve, relatief kostbare beschikkingen zoals Niet Gecontracteerde Zorg (50NGB) en het product Zelfstandig leven Jeugd- individueel (50ZLI). NGZ is gestegen doordat strenger werd gekeken of inwoners een pgb zelf kunnen beheren. Als dat niet lukte, werd vaak NGZ ingezet. Omdat dit niet wenselijk was, wordt nu vaker gekeken naar passende zorg in natura (ZIN). NGZ wordt nog wel gebruikt in complexe situaties waar geen passend alternatief is. Hier kijken we momenteel kritisch naar. Wachtlijsten binnen het CJG+ leiden ertoe dat in sommige gevallen sneller wordt overgegaan tot inzet van 50ZLI bij een specialist. Ter vermindering van de werkdruk en het terugdringen van wachttijden is extra formatie aangevraagd. Binnen Niet Gecontracteerde Zorg wordt geconstateerd dat het zorglandschap niet in alle gevallen toereikend is, met name bij complexe casuïstiek.

In 2026 zal, zoals vastgelegd in het Uitvoeringsplan 2026 van het MJBK, daarom worden ingezet op intensievere samenwerking met strategische partners, normaliseren, preventie, collectieve voorzieningen en de verdere versterking van lokale teams en data-gedreven monitoring.

Ambulant landelijk
Deze code wordt gebruikt voor ambulante jeugdhulp die op landelijk niveau wordt ingekocht, namelijk via landelijke contracten die voor alle gemeenten beschikbaar zijn onder de zogeheten Landelijke TransitieArrangementen (LTA). We zien landelijk dat de vraag naar ambulante jeugdhulp blijft toenemen. Tegelijkertijd zijn er nieuwe wetten en landelijke adviezen die inzetten op betere samenwerking, efficiënter gebruik van middelen en duidelijke afspraken over lichte zorg. Er is niet inzichtelijk of sprake is van Jeugdhulp Ambulant Landelijk of Jeugdhulp Verblijf Landelijk. Er is besloten de lasten voor Landelijke zorg te splitsten in 50% Jeugdhulp Ambulant Landelijk en 50% Jeugdhulp Verblijf Landelijk (zie ook hieronder). Voor gemeente Bladel lopen in 2026 een 5-tal duurdere beschikkingen.

Verblijf regionaal (Crisis verblijf, jeugdhulp verblijf, pleegzorg, gezinshuizen Jeugdzorgplus/gesloten jeugdzorg)
De kostenstijging voor gemeente Bladel wordt met name veroorzaakt door het product 'jeugdhulp verblijf' en 'Jeugdzorgplus'.  Er zijn een aantal duurdere beschikkingen waarvan de verwachting is dat deze trajecten ook in 2026 doorlopen. Hierbij dient de kanttekening gemaakt te worden dat sommige jeugdigen in 2026 de leeftijd van 18 jaar bereiken of hebben deze al hebben bereikt (verlengde jeugdwet), waardoor de verwachting is dat de kosten niet verder toenemen. Op dit moment bestaat hierover nog geen duidelijkheid. Echter blijft dit een zorgvorm met duurdere en langer lopende beschikkingen. Vanwege de relatief duurdere voorziening heeft dit direct een effect op begroting. Voor gemeente Bladel is er 1 beschikking ad. € 230.000,- en op een andere productcode lopen 3 beschikkingen met bedragen van respectievelijk € 119.000, € 78.000 en € 70.000,-.

JeugdzorgPlus is een vorm van hoog-specialistische, gesloten jeugdhulp voor jeugdigen met ernstige opgroei- en/of gedragsproblemen, waarbij sprake is van ernstige veiligheidsrisico’s voor de jeugdige of zijn omgeving en vrijwillige hulp ontoereikend is. Het betreft een erg kostbare vorm van jeugdhulp. Voor Bladel geldt een incidentele bijraming in verband met een lopende beschikking tot 19 februari 2026.

Verblijf landelijk
Jeugdhulp Verblijf Landelijk houdt in dat een jeugdige tijdelijk binnen een 24-uurs voorziening verblijft in een landelijk gecontracteerde (vaak specialistische) voorziening. Voor Bladel lopen in 2026 een 5-tal duurdere beschikkingen. Deze beschikkingen lopen gemiddeld voor de periode van 1 jaar (kosten voor 1 jeugdige voor 1 jaar gemiddeld ad. € 80.000,-). Er is niet inzichtelijk of sprake is van Jeugdhulp Ambulant Landelijk of Jeugdhulp Verblijf Landelijk (zie ook hierboven). Er is besloten de lasten voor Landelijke zorg te splitsten in 50% Jeugdhulp Ambulant Landelijk en 50% Jeugdhulp Verblijf Landelijk.

PGB
Binnen de gemeenten wordt onderscheid gemaakt tussen een informeel PGB (ook wel netwerk-PGB genoemd) en een formeel PGB voor zorg door formele jeugdhulpaanbieders. Vanuit de visie van ‘inzetten of normaliseren’ wordt bij het informele PGB nadrukkelijk gekeken naar de eigen kracht van de inwoner. Dit uitgangspunt wordt tevens verwerkt in de nieuwe verordening jeugdhulp. Het aantal informele persoonsgebonden budgetten (pgb) is hierdoor substantieel gedaald.

Tegelijk is er een duidelijke toename te zien in de specialistische zorg die wordt ingezet bij zorgaanbieders die niet door de gemeenten gecontracteerd zijn (NGZ). Er zijn interne afspraken gemaakt m.b.t. beleid en uitvoering, om deze ontwikkeling terug te dringen en zorg in te zetten bij gecontracteerde aanbieders. Voor de gemeente Bladel is een beschikkingsbudget PGB afgegeven voor € 143.126 voor het gehele jaar. Ook loopt er een beschikking tot 10 juli 2026 ad. € 80.404,-.

Jeugdbescherming
Binnen gemeente Bladel zien we een groei van het aantal cliënten bij Jeugdbescherming. Eerder is binnen het Kempenteam Jeugdhulp extra formatie ingezet om de hoge werkdruk bij gecertificeerde instellingen, met name Jeugdbescherming, op te vangen. Als doorstroom naar de jeugdbescherming lang duurt, blijven casussen langer bij het CJG+ de Kempen. We gaan verder onderzoeken hoe we deze stijging van aantal cliënten in onze gemeente kunnen verklaren.

Jeugdreclassering
De gemiddelde kosten per maand per jeugdige betreffen ongeveer € 1.046 voor de inzet van Jeugdreclassering. We zien Kempenbreed een lichte daling van aantallen cliënten Jeugdreclassering.

Veilig Thuis
Voor 2026 is er een extra compensatie toegekend aan Veilig Thuis voor het borgen van de spoedeisende zorg vrijwillig kader. De regio Zuidoost-Brabant gaat de spoedeisende zorg voor het vrijwillig kader opnieuw aanbesteden per 1 januari 2027. De vraag voor compensatie voor het CIT heeft dus enkel betrekking op het jaar 2026.

Taakstelling GRSK handhaven & verkennen sturingsmogelijkheden binnen Sociaal Domein
In de perspectiefnota 2025 heeft gemeente Bladel een taakstelling van € 200.000 opgenomen voor de GRSK. Omdat dit deel van de taakstelling (nog) niet financieel is vertaald in de begroting van de GRSK voor 2026, dient dit bedrag momenteel meerjarig financieel te worden bijgesteld in de begroting van gemeente Bladel. De financieel toezichthouder (Provincie) beoordeelt de begroting van gemeente Bladel als volgt op dit onderdeel:

“Bezuinigingen bij verbonden partijen
De begroting van een gemeenschappelijke regeling (GR) is leidend voor het financieel toezicht. Deze is vastgesteld door het algemeen bestuur van de GR. Dit betekent dat u alleen bezuinigingen voor de GR mag opnemen in uw begroting of meerjarenraming als het algemeen bestuur van deze GR over deze bezuinigingen een besluit heeft genomen. Een voorgenomen korting of lagere bijdrage aan een GR wordt (wanneer deze niet in de begroting van de GR is opgenomen) door de toezichthouder niet geaccepteerd en wordt daarom bijgesteld op de gepresenteerde begrotingssaldi.”

Het terugdraaien van de eerder opgenomen taakstelling is een financiële bijstelling en zegt niets over een gewijzigd standpunt met betrekking tot de taakstelling. In het Coalitieakkoord 2026-2030 is opgenomen om de taakstelling GRSK te handhaven. Vanwege de hierboven beschreven reden is de taakstelling niet financieel vertaald, maar opgenomen als PM-post. Op het moment dat (een deel van) de taakstelling wordt vertaald in de begroting van de GR, leidt dat t.z.t. tot een voordeel in de begroting van de gemeente Bladel.

Het in de raadsvergadering van mei 2026 aangenomen amendement ‘Zienswijze Begroting 2027 GRSK’ zal worden betrokken bij het invulling geven aan de taakstelling. Hierbij wordt beoogd om dit samen met de GRSK en de andere Kempengemeenten in goede samenwerking aan te pakken. Daarbij doorlopen we een zorgvuldig proces om keuzes en mogelijkheden inzichtelijk te maken, waarmee later eventuele weloverwogen keuzes kunnen worden gemaakt.

Vanwege de verslechterde financiële situatie zien we aanleiding om ook op andere onderdelen binnen het Sociaal Domein sturingsmogelijkheden te verkennen. Door bijvoorbeeld inzichtelijk te maken waar de gemeente is gebonden aan een wettelijke taak en waar schuifruimte aanwezig is, kan in een later stadium een eventuele weloverwogen keuze worden gemaakt.

WMO abonnementstarief wordt inkomensafhankelijk
In het Coalitieakkoord is de ontwikkeling 'WMO abonnementstarief wordt inkomensafhankelijk' opgenomen als PM-Post vanaf 2028.

KempenPlus bedrijfsvoeringskosten: begroting 2027
De 1e begrotingswijziging 2026 en Ontwerpbegroting 2027 van KempenPlus leiden tot structurele meerjarige bijstelling. In de raadsvergadering van 21 mei 2026 is de Ontwerpbegroting 2027 van KempenPlus voorgelegd aan de raad. Het raadsvoorstel en de bijbehorende stukken voorzien in een nadere toelichting op deze lastenstijging.

KempenPlus bedrijfsvoeringskosten: vrijval stelpost verdeelsleutel
Vanaf 2026 wordt een nieuwe verdeelsleutel toegepast voor de kostenverdeling van de bedrijfsvoeringskosten KempenPlus. De financiële verwerking daarvan is onderdeel van de 1e begrotingswijziging 2026 en Ontwerpbegroting 2027 van KempenPlus en zijn daarmee opgenomen in het begrotingssaldo van deze perspectiefnota. Eerder werd in de begroting van gemeente Bladel een stelpost opgenomen om negatieve effecten van de herverdeling op te kunnen vangen. Vanwege de financiële verwerking valt de stelpost nu vrij.

KempenPlus bedrijfsvoeringskosten: vrijval taakstelling bijz. bijstand
In de perspectiefnota 2025 werd een voordeel opgenomen voor het effecturen van de bezuiniging KempenPlus (€ 324.000). € 108.000 daarvan heeft betrekking op de volledige integratie van bijzondere bijstand binnen KempenPlus en € 216.000 wordt betrokken bij het visie- en beleidsvormingstraject wat loopt om tot een optimale duurzame uitvoering van de Participatiewet in de Kempen te komen. De uitvoering van de taak Bijzondere Bijstand en Participatie 18+ efficiënt en toekomstbestendig organiseren is financieel verwerkt in de 1e begrotingswijziging 2026 en Ontwerpbegroting 2027 van KempenPlus. Het eerder verwerkt voordeel vervalt daarom in de voorliggende perspectiefnota.  

KempenPlus programmakosten
De hogere lasten worden veroorzaakt door verschillende factoren. De grootste mutatie zit in een toename van de prognose uitkeringsgerechtigden. Gezien de huidige onzekerheden met betrekking tot de ontwikkeling van de macro-economie en de effecten daarvan op de arbeidsmarkt, in combinatie met de verwachte instroom van statushouders, is KempenPlus voor het jaar 2026 uitgegaan van een toename met 5% KempenPlus-breed. Daarop voortbordurend is op basis van de volume-ontwikkelingen per gemeente in de eerste maanden van dit jaar de prognose per gemeente bijgesteld. Voor Bladel betekent dit een verwacht extra financieel nadeel van €110.000.

Hiernaast zien we dat de doelgroep binnen de Participatiewet steeds begeleiding en trajecten nodig heeft om eventuele uitstroom te realiseren of om stappen te maken om maximaal naar vermogen te participeren. Naast volume-ontwikkelingen worden begeleiding, jobcoaching en voorzieningen op basis van de re-integratieverordening steeds meer ingezet om uitstroom of ontwikkeling te realiseren. In 2026 investeert KempenPlus ook in nieuwe initiatieven in het kader van begeleiding en passende trajecten waardoor de kosten toenemen. Voorbeelden zijn de implementatie van het nieuwe diagnosetraject “Elke stap telt” en een oriëntatieprogramma speciaal voor jongeren.
Het aantal cliënten op een beschutte werkplek groeit door inzet van een gespecialiseerde participatiecoach en een goede samenwerking met zorginstellingen en VSO/PRO scholen.

De bijraming voor Bladel voor bijzondere bijstand komt voort uit de extrapolatie/doorrekening van de cijfers uit de eerste 3 maanden van 2026 naar de rest van het jaar 2026. Het is lastig om o.b.v. de cijfers uit de 1e 3 maanden de cijfers voor de rest van 2026 te voorspellen, daarom zal hier in de 2e Marap opnieuw naar worden gekeken en indien nodig e.e.a. worden bijgesteld. Als we kijken naar het aantal aanvragen bijzondere bijstand en Participatieregeling 18+ (minimaregeling) voor de gemeente Bladel zien we dat er in 2025 in totaal 321 aanvragen zijn gedaan en in 2026 tot nu toe 178 (1e 3 maanden). Het aantal aanvragen bijzondere bijstand zegt overigens niets over het aantal toekenningen/het bedrag aan toekenningen.

Financiële bijstelling taakstelling KempenPlus
In de perspectiefnota 2025 werd een voordeel opgenomen voor het effecturen van de bezuiniging KempenPlus (€ 324.000). € 216.000 daarvan wordt betrokken bij het visie- en beleidsvormingstracject wat loopt om tot optimale duurzame uitvoering van de Participatiewet in de Kempen te komen. Dit traject is volgend op het onderzoek naar optimalisering van de uitvoering door KempenPlus (uitgevoerd door Berenschot). In het voorjaar van 2025 hebben de 4 Kempengemeenten zich gecommitteerd aan het implementeren van de aanbevelingen, waarna is gestart met de uitwerking. Oplevering staat gepland voor eind 2026. Omdat dit deel van de taakstelling (nog niet) financieel is vertaald in de begroting van KempenPlus, dient dit bedrag momenteel financieel te worden bijgesteld in de begroting van gemeente Bladel. Het deel van de taakstelling dat uiteindelijk wordt ingevuld of vertaald, komt te zijner tijd financieel ten gunste van de begroting.

Bijstandsuitkering
Op basis van de voorlopige bijstandsuitkering 2026 wordt de raming meerjarig geactualiseerd. Dit heeft betrekking op de uitkering algemene bijstand, LKS, IOAW, IOAZ en Bbz 2004.

Budgetoverheveling uit programma veiligheid & volksgezondheid: jongerenwerk
Dit betreft een verschuiving van lasten tussen de programma's veiligheid & volksgezondheid en sociaal domein.

Indicatievrij herstelcentrum
Sinds juli 2024 is met behulp van de Regionale Subsidieregeling Innovatie Beschermd wonen van regio Eindhoven een herstelcentrum voor mensen met psychische kwetsbaarheid ontwikkeld. Hier worden indicatievrije dagbesteding, herstelgroepen en logeerbedden geboden. De Regionale Subsidieregeling Innovatie Beschermd wonen loopt na 31 december 2026 af en houdt op te bestaan. Gelet op regionale en landelijke ontwikkelingen en in afwachting van regionale of landelijke (co)financiering willen de Kempengemeente de kennis en kunde m.b.t. herstelzorg in stand houden. Daarnaast kan het wegvallen van de voorziening zorgen voor een sterke toename in aantallen en kosten van geïndiceerde Wmo-voorzieningen. Een maatschappelijke kosten-baten analyse tijdens de pilotperiode van het huidige herstelcentrum laat zien dat kosten voor geïndiceerde Wmo-voorzieningen hoger liggen dan de kosten voor een herstelcentrum in deze vorm.

Excel-tabel

Omschrijving (toelichting)

Exploitatiesubsidie, beveiligingskosten en elektriciteit
Bij de Najaarsnota 2025 werd gemeld dat de eerste ervaringen met de exploitatie, het beheer én ook realiseren van de ambitie van het nieuwe gemeenschapshuis, hebben geleerd dat een laagdrempelige voorziening (o.a. via maximale openstelling) vormgegeven over meerdere etages, naast verhoging van vaste lasten, veel extra inzet en toezicht vergt van het personeel. Dat heeft meer gevolgen dan vooraf ingeschat (functioneel en financieel).

Daarnaast hebben zich ontwikkelingen voorgedaan die een negatieve invloed hebben op het exploitatieresultaat. Het aanvankelijk bedachte WKO-systeem bleek, vanwege de specifieke bodemeigenschappen ter plaatse, onvoldoende energie te kunnen genereren, waardoor het noodzakelijk werd voor een ander systeem te kiezen. Dat systeem leverde echter ook direct weer beperkingen op doordat de dakconstructie niet berekend is op het extra gewicht van de bijbehorende zonnepanelen. Voor het laten functioneren van het aangebrachte energiesysteem moet daarom extern stroom worden betrokken. Dat levert een aanzienlijke onvoorziene doch structurele extra uitgavenpost op en doet het oorspronkelijke uitgangspunt om te komen tot een (bijna) energieneutraal gebouw teniet. Er wordt onderzoek gedaan naar mogelijkheden/aanpassingen om dit verbruik substantieel te verminderen. Dat vergt waarschijnlijk een éénmalige investering.

Exploitatieresultaten die gemoeid zijn met een groter gebouw, meer energieverbruik en hopelijk veel meer bezetting (door de partijen waarvoor het bedoeld is), zijn vooraf niet of nauwelijks in te schatten. Zeker als daar onvoorziene omstandigheden, zoals de noodzaak om externe beveiliging in te huren, nog bijkomen. Deze uitgaven bleken vrijwel direct na opening per 1 april 2025 noodzakelijk. Er is onderzoek gedaan hoe we de veiligheid van personeel en bezoekers structureel kunnen verbeteren en waarborgen, zonder dat daartoe op structurele basis inhuur van beveiliging noodzakelijk is. Waarschijnlijk gaat het installeren van een camerasysteem de oplossing bieden. Dat vergt weliswaar éénmalig een extra investering doch zorgt structureel voor veel minder kosten dan sinds de opening met de beveiliging gemoeid waren.

Meer gebruik en gecombineerd gebruik onder één dak leidt niet automatisch tot meer inkomsten en een beter exploitatieresultaat. De (voorlopige) jaarcijfers 2025 schetsen een tekort van € 91.000. Hierin zijn echter niet meegenomen, de door de gemeente betaalde uitgaven i.v.m. beveiliging (€ 125.000) en de kosten van elektra (€ 150.000). Voor de dekking van deze uitgaven werd door de raad bij Najaarsnota 2025 respectievelijk € 125.000 en aanvullend € 67.000 beschikbaar gesteld.

Voor de beherende instellingen van onze gemeenschapshuizen wordt jaarlijks een subsidiebijdrage verleend, waarmee het mogelijk wordt geacht om een sluitende exploitatie te realiseren, zo ook m.b.t. BRUIS. Normaliter is de hoogte gebaseerd op historische exploitatieresultaten. Die zijn van de compleet nieuwe situatie bij BRUIS niet beschikbaar. Vandaar dat is besloten vooralsnog uit te gaan van de oude situatie (Den Herd), die gefaseerd wordt bijgesteld tot passend bij de nieuwe situatie. Dat subsidieniveau is in beginsel financieel kaderstellend. Over wijzigingen ten opzichte van de grondslagen van het oude subsidieniveau én ontwikkelingen die noodzakelijk leiden tot meer uitgaven, dient vóóraf afstemming en goedkeuring plaats te vinden tussen exploitant (Stichting Bruis) en subsidieverstrekker (gemeente).

Op basis van de eerste signalen over het waarschijnlijk niet toereikend zijn van de verleende subsidiebijdrage 2025 werd, anticiperend op een tekort inclusief de voor 2025 verleende subsidie (€ 274.000), bij de Najaarsnota al rekening gehouden met een éénmalige extra bijdrage van € 100.000 over 2025. Dit bedrag wordt middels budgetoverheveling overgebracht naar 2026 en is daarmee nu inzetbaar voor de dekking van het ongedekt tekort van € 91.000.

Verwacht wordt dat in 2026 de onvoorziene extra exploitatiekosten 2025 (beveiliging en elektra) door het treffen van een aantal maatregelen (waarvoor éénmalig een investeringsbijdrage wordt gevraagd), substantieel kunnen worden verlaagd. Die maatregelen kunnen echter pas worden getroffen zodra de daartoe benodigde extra middelen beschikbaar zijn (= ná de perspectiefnota). Zelfs als de maatregelen meteen na de perspectiefnota worden doorgevoerd, zullen deze pas in Q4 van 2026 effect sorteren. Dat betekent dat de nadelige effecten over 2025 zich ook over een groot deel van 2026 zullen blijven voordoen. Reden waarom ook over 2026 nog rekening wordt gehouden met extra kosten van beveiliging en elektra. Over 2026 dient rekening gehouden te worden met een subsidiebijdrage van € 381.000 (€ 290.000 volgens subsidieprogramma + € 91.000 volgens structureel tekort voortkomend uit (voorlopige) jaarcijfers 2025). Daarnaast dient over 2026 rekening gehouden te worden met € 180.000 beveiligingskosten (3 kwartalen) en € 112.500 extra elektriciteitskosten. Pas over 2027 zal de situatie zich dan financieel stabiliseren en ten behoeve van een sluitende exploitatie een subsidiebijdrage vergen van € 490.000, bestaande uit:

Dat betekent ingaande 2027 een structurele verhoging van het niveau van subsidiëren met € 200.000 (t.o.v. niveau 2026). De belangrijkste oorzaken hebben betrekking op inzet personeel en kosten elektra. Dat betekent wel dat het jaarlijks geraamde budget in de gemeentebegroting van € 75.000 vanaf 2027 kan vervallen. Daarnaast wordt huurinkomst van de Bibliotheek geraamd, wat uiteindelijk leidt tot een budgettaire bijstelling van € 298.000 in 2026 en € 40.000 voor 2027 en verder.

Voor 2026 (en volgende jaren) zijn door BRUIS ambitieuze plannen opgesteld, in lijn met de doelen die we met behulp van het gemeenschapscentrum trachten te realiseren. Deze plannen gaan verder dan het ambitieniveau waarop de hierboven geschetste bijstellingen becijferd zijn (= inzet en ambitieniveau op niveau 2026 continueren). Verder naar boven bijstellen van het ambitieniveau zal direct structureel meer subsidie vergen om tot een kostendekkend geheel te kunnen komen. Samen met het bestuur van BRUIS zal steeds worden onderzocht en afgestemd over de mogelijkheden en de financiële consequenties.

Voornoemde bedragen en aanpassingen zijn gebaseerd op de voorlopige cijfers die door BRUIS zijn aangereikt. Aan de hand van de definitieve cijfers zal worden bezien of naar aanleiding daarvan nog bijstelling nodig is.

Excel-tabel

Omschrijving (toelichting)

Must-do's
Na de ingebruikname is gebleken dat er aanvullende investeringen nodig zijn om aanpassingen/verbeteringen op functioneel en operationeel gebied ten behoeve van de energiecontrole, veiligheid, functionaliteit en beheerbaarheid door te kunnen voeren. Hierbij moet onder andere gedacht worden aan de bediening van de lichten, de wastafel in de omkleedruimte van de artiesten, het (ver)plaatsen van een kleefmagneet om gevaar te voorkomen, het installeren van een tijdschakelaar, de balustrade doortrekken i.v.m. valgevaar, het veilig maken van de afstap van het auditorium en de zonering van het gebouw.

Should do's
Dit zijn gewenste aanpassingen die het gebruiksgemak en daarmee de gebruikerservaring optimaliseren. Hierbij moet onder andere gedacht worden aan het aanpassen van de koeling/afzuiging i.v.m. geluidsoverlast, de verbetering van de klimaatregeling, aanpassing van diverse verlichtingen en de aansturing daarvan en het aanpassen van kozijnen.

Beveiligingsmaatregelen
Om de inzet en daarmee kosten van beveiligers terug te dringen is een investering in een camerasysteem noodzakelijk waarbij het mogelijk is om onbevoegden te detecteren die het hebben voorzien op de eigendommen van BRUIS. Daarnaast moet het camerasysteem zichtbaar maken of er zich personen in bepaalde minder overzichtelijke delen van het gebouw ophouden om daarmee de efficiëntie, effectiviteit en gevoel van veiligheid bij het personeel te vergroten.

Parkeerkelder
Er is een investering in de parkeerkelder noodzakelijk om deze toegankelijk te maken voor het publiek. Hiervoor zijn voor zowel onderzoek als de realisatie financiële middelen nodig. Alvorens dit te onderzoeken wordt eerst gekeken naar andere mogelijkheden om aan de parkeeropgave te voldoen.

Energiemanagementsysteem
Tijdens de realisatie van BRUIS is het technisch niet mogelijk gebleken een energiezuinig gebouw te realiseren. Hierdoor is het noodzakelijk dat alle stroom moet worden ingekocht. Er is een investering noodzakelijk om de huidige hoge kosten middels betere aansturingsmogelijkheden van het Gebouw Beheers Systeem terug te dringen.

Zonering
Het open karakter van het gebouw kent echter ook nadelen. Zo zijn alle verdiepingen ten alle tijden bereikbaar ook als deze niet in gebruik zijn. Hierdoor is extra personeelsinzet noodzakelijk op het gebied van beheer, schoonmaak en veiligheid.

Afhandeling krediet & slotbetaling
Voor de afwikkeling van het investeringskrediet is nog een bedrag van € 50.000 benodigd.

Bibliotheek
Bij de beschikbaarstelling van het krediet van BRUIS is rekening gehouden met een inkomst van € 200.000. De aframing van dit bedrag leidt tot een lagere dekking op de kapitaallasten.

GR-vorming Jeugdhulpregio Samen voor Jeugd
Samen met 9 andere gemeenten in de regio kopen wij gespecialiseerde jeugdhulp in onder de noemer 'Samen voor Jeugd'. De regio heeft in het meerjarenplan Samen voor Jeugd 2026–2029 doelen vastgesteld voor jeugdhulp, in lijn met de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Die agenda vraagt gemeenten om jeugdhulp effectiever, duurzamer en betaalbaar te organiseren, met structurele regionale samenwerking. Hoewel gemeenten al samenwerken via een netwerkconstructie (vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst), is dit niet stevig genoeg. Daarom zijn gemeenten op basis van landelijke regels verplicht om uiterlijk 1 januari 2027 een formele samenwerking op te zetten via de Wet gemeenschappelijke regelingen. Deze nieuwe samenwerking (gemeenschappelijke regeling) moet zorgen voor: een sterkere juridische basis, duidelijkere rollen en verantwoordelijkheden en efficiëntere organisatie. De regio werkt hier momenteel intensief aan, met als doel (na besluitvorming in de gemeenteraden) invoering per 1 januari 2027.

Kadernota Geldzorgen in de Kempen
Eind december 2024 is de kadernota ‘Geldzorgen in de Kempen’ 2025-2028 vastgesteld door de gemeenteraad. In dit beleidskader zijn schuldhulpverlening en minimabeleid beiden ondergebracht. De uitvoering hiervan is ondergebracht bij zowel de afdeling Maatschappelijke Dienstverlening van de Samenwerking Kempengemeenten en KempenPlus. De uitvoeringsagenda Kadernota Geldzorgen is inmiddels opgesteld en met diverse acties is gestart. Zoals bijvoorbeeld: verlenging en doorontwikkeling van vroegsignalering (pilot huisbezoeken), implementatie basisdienstverlening schuldhulpverlening en inzet op life-events. De gemeenteraad is hier middels een raadsmededeling begin 2026 over geïnformeerd. In diezelfde raadsmededeling is de gemeenteraad geïnformeerd over het vervolg op vroegsignalering en de pilot huisbezoeken. Met vaststelling van de Kadernota is ook de motie aangenomen door de gemeenteraad om de financiële consequenties van de Kadernota halfjaarlijks te monitoren en de raad hierover te informeren.

Met het inzetten op vergroten van het bereik is de verwachting (en ambitie zoals geformuleerd voor het jaar 2028) dat de programmakosten voor de diverse minimaregelingen toenemen. We hebben daarom voorgesteld een inhoudelijke toelichting toe te voegen aan de financiële mutaties in deze P&C documenten van gemeente Bladel. We richten ons daarmee specifiek op de financiële mutaties die betrekking hebben op de programmakosten GRSK en KempenPlus en deze leest u hierboven terug. Mutaties op de bedrijfsvoeringskosten zijn al opgenomen in het onderdeel ‘bijstelling budgetten’. Specifiek voor het onderdeel schuldhulpverlening lichten we hieronder nog kort iets toe en ook lichten we nog twee andere ontwikkelingen toe die nu nog niet leiden tot financiële mutaties, maar dit mogelijk wel gaan doen.

Schuldhulpverlening
In 2025 hebben landelijke ontwikkelingen, zoals uitspraken van de Hoge Raad en wijzigingen in de Wsnp, de schuldhulpverlening toegankelijker gemaakt. Dit zorgt voor beter perspectief voor cliënten, maar vraagt lokaal om zorgvuldigere dossiervorming en onderbouwing. Lokaal is de schuldhulpverlening verder verbeterd: wachttijden zijn verkort en de werkwijze is efficiënter en meer in lijn met landelijke richtlijnen (implementatie basisdienstverlening schuldhulpverlening). Het aantal aanmeldingen is gestabiliseerd in 2025, maar de hulpvragen zijn duidelijk complexer geworden, vaak met meervoudige problematiek.

De inzet op vroegsignalering en een meer mensgerichte, coachende aanpak zorgt voor eerdere en betere ondersteuning. Tegelijk neemt het gebruik van saneringskredieten en het aantal schuldregelingen toe, in lijn met landelijke trends.

IIT en Participatieregeling 18+
KempenPlus is bezig met de voorbereidingen voor de ambtshalve toekenning van de IIT (individuele inkomenstoeslag) per 01-01-2027. Een ambtshalve toekenning kan leiden tot een stijging van de kosten voor de IIT. Mocht hiervan sprake zijn, dan informeren wij u hier tijdig over.

We onderzoeken momenteel de mogelijkheid van een ambtshalve toekenning van de Participatieregeling 18+. Daarnaast worden cliënten bij andere aanvragen gewezen op de mogelijkheid om deze regeling aan te vragen, wanneer blijkt dat zij hier nog geen gebruik van maken. Een ambtshalve toekenning kan leiden tot een stijging van de kosten voor de Participatieregeling 18+. Mocht hiervan sprake zijn, dan informeren wij u hier tijdig over.

• Participatiewet
• Visienota Participatiewet van de vier Kempengemeenten 2015-2018 
• Verordening Participatiewet 2015 gemeente Bladel
• Beleidsnotitie Social Return Zuidoost-Brabant 2022
• Beleid Maatschappelijk Verantwoord Inkopen gemeente Bladel
• Beleidsregels Studietoeslag gemeente Bladel 2022
• Nadere regels en beleidsregels Re-integratie Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015
• Beleidskader Maatschappelijke Ondersteuning gemeente Bladel 2026-2030
• Verordening maatschappelijke ondersteuning Gemeente Bladel 2024
• Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning Gemeente Bladel 2024
• Beleidsregels inzake actieve openbaarmaking van rapporten van bevindingen Wmo-toezicht
• Kadernota 'Geldzorgen in de Kempen' 2025-2028'
• Beleidsregels bijzondere bijstand Bladel 2026
• Beleidsregels Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz) Bladel
• Verordening beslistermijn schuldhulpverlening gemeente Bladel 2021
• Beleidsregels tegemoetkoming kinderopvang SMI 2022
• Beleidsregels schuldhulpverlening 2021 (inclusief eerste wijziging)
• Beleidsregels participatieregeling 18+ 2024
• Beleidsregels tegemoetkoming Kinderopvang SMI 2022 
• Meerjarenbeleidskader Jeugd de Kempen 2026-2029
• Verordening jeugdhulp 2022
• Beleidsnotitie Kempenbranie 2022-2026 en uitvoeringsplan 2025-2026
• Nadere regels persoonsgebonden budget Jeugdhulp gemeente Bladel 
• Regiovisie Samen voor Jeugd 2023-2026
• Meerjarenplan Samen voor Jeugd 2026-2029
• Transformatieplan Jeugdhulp Samen voor Jeugd 2022-2025
• Brede Visie Welzijn gemeente Bladel en uitvoeringsplan

Na de hiervoor genoemde (doorlopende) activiteiten volgt in onderstaand overzicht “Wat het mag kosten?”