Onderhoud kapitaalgoederen

Omschrijving (toelichting)

De openbare ruimte is één van de pijlers van onze samenleving met een groot maatschappelijk rendement. Een goed functionerende openbare ruimte draagt bij aan actuele thema’s zoals sociale samenhang, veiligheid, gezondheid, mobiliteit en bereikbaarheid, leefbaarheid en vastgoedwaarde. Hiervoor is het wel van belang dat de openbare ruimte goed wordt beheerd.

De belangrijkste kapitaalgoederen hebben betrekking op wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Al deze kapitaalgoederen vergen onderhoud en moeten in de exploitatie worden opgenomen. Deze paragraaf biedt inzicht in de beleidskaders voor de instandhouding van de kapitaalgoederen en de financiële consequenties daarvan. Er is bij de hierna genoemde onderdelen geen sprake van achterstallig onderhoud. Het onderhoud van de kapitaalgoederen wordt, mits mogelijk, ook zoveel mogelijk in samenhang met de diverse projecten uitgevoerd in integrale projecten.

Wegen, straten en pleinen
De gemeente is als wegbeheerder op grond van de Wegenwet verantwoordelijk voor onderhoud en beheer van gemeentelijke wegen, die op de wegenlegger als openbare weg zijn aangegeven. Onder de weg worden in dit kader ook verstaan de aanliggende bermen, sloten, zandwegen en kunstwerken zoals bruggen, tunnels en duikers. Zo verplicht de Wegenwet de gemeente tot het uitvoeren van regelmatig en duurzaam onderhoud van de openbare verharding. Tevens is de gemeente, conform het Burgerlijk Wetboek, aansprakelijk bij schade van de burger, als de gemeente heeft verzuimd zorg te dragen voor het in goede staat verkeren van de openbare weg.

Het onderhoud van wegen, straten en pleinen wordt uitgevoerd conform het geactualiseerde wegenbeheerprogramma 2025-2029 gemeente Bladel. 

Omdat het wegbeheer erg afhankelijk is van fysieke invloeden van buitenaf (herinrichtingen, omleidingen, vorstschade, verkeersbelasting etc.) wordt de benodigde storting voor het meerjarig onderhoud telkens berekend voor een periode van vijf jaar. Na elke begrotingscyclus wordt de volgende geactualiseerde jaarschijf uit het beheerprogramma wegen toegevoegd en de nieuwe gemiddelde storting voor de komende vijf jaren (her)berekend. Op deze wijze wordt het wegbeheer jaarlijks geactualiseerd. Ook kan beter worden ingesprongen op tussentijdse invloeden van buitenaf en combinaties met andere werkzaamheden (riolering, herinrichtingen e.d.). In de werkplannen voor de komende jaren wordt telkens kri-tisch bezien welke groot onderhoud maatregelen noodzakelijk/gewenst zijn. In de meerjarenraming 2025-2029 is binnen de voorziening onderhoud wegen een structureel budget beschikbaar van € 671.000,- (o.b.v. het geactualiseerd wegbeheerprogramma 2025-2029 gemeente Bladel) voor het groot onderhoud van wegen, straten en pleinen. 

Met gepland groot onderhoud (GGO) wordt een stap verder gegaan. Wanneer wegen “op” zijn en er met reparaties weinig eer meer valt te behalen, wordt de weg uit de (reparatie) planning gehaald en ingedeeld bij Gepland Groot Onderhoud planning (GGO/rehabilitatie). Bij deze planning wordt een voortschrijdende doorkijk gemaakt van 10 jaar. Er wordt in zo’n geval bekeken of de weg in zijn geheel kan worden aangepakt. De oorzaak dat de weg in een dergelijke situatie terecht is gekomen, ligt vaak in een slechte ondergrond waardoor er verzakkingen of diepe sleuven optreden. Door de weg er in zijn geheel uit te nemen en de onderliggende constructie te verbeteren (verzwaren) kan de weg er weer jaren (zonder re-paraties) tegen. Ook biedt dit gelegenheid om bijvoorbeeld kleine inrichtingen en aanpassingen mogelijk te maken of verkeersmaatregelen in te passen. Ook wordt dan indien noodzakelijk het riool vernieuwd. Voor gepland groot onderhoud wordt het in het meerjarenprogramma 2025-2029 opgenomen investe-ringskrediet van € 1.656.000,- jaarlijks met 5% indexatie verhoogd. De 5% indexatie dekt de jaarlijks areaaluitbreiding (1,5-2%) en de jaarlijks kostenstijgingen (inflatiecorrectie) van de onderhoudswerk-zaamheden. In 2026 zal vanuit het investeringskrediet financieel bijgedragen worden aan de reconstructiewerkzaamheden Fons van der Heijdenstraat/De Lei (binnen de bebouwde kom) in Netersel en Kerken-eind in Casteren

De wereld verandert heel snel en de ontwikkelingen volgen elkaar mogelijk nog sneller op. Om binnen deze dynamiek een stabiele koers uit te zetten is een routekaart noodzakelijk. De Verkeersvisie 2035 vertaalt onze doelen en ambities en werkt uiteindelijk toe naar een uitvoeringsplan waarmee tot 2035, ingrijpend maar noodzakelijk, onze mobiliteitsvraagstukken worden aangepakt. De Verkeersvisie 2035 volgt de systematiek van de omgevingsvisie en sluit aan op de Kempische Mobiliteitsstrategie en de regionale mobiliteit agenda’s. In uw vergadering van 7 juli 2022 heeft uw raad de Verkeersvisie 2035 (gewijzigd) vastgesteld. Voor de uitvoering van de verkeersvisie is in het meerjarenprogramma vanaf 2024 een jaarlijks investeringskrediet van gemiddeld € 1.430.000 ,- beschikbaar.

Openbare verlichting
Onderhoud van de openbare verlichting geschiedt op basis van het Beleidsplan en het bijbehorende beheerplan Openbare Verlichting. In de gemeente Bladel is het beheer en onderhoud per 1 februari 2017 voor een periode van (maximaal) 10 jaar aanbesteed middels een geïntegreerd contract. De geactualiseerde budgetten zijn voldoende om het in stand houden, beheren en onderhouden naar behoren te kunnen uitvoeren. Voor het regulier onderhoud openbare verlichting is er een structureel budget beschikbaar van € 250.000,- (exclusief ambtelijke kosten en kapitaallasten). In de meerjarenraming zijn op basis van het beheerplan tevens jaarlijkse kredieten voor vervangingen opgenomen van gemiddeld € 121.000,- per jaar. 

Waterlossingen
Voor het onderhoud aan waterlossingen en sloten is een berm- en slootbeheerplan vastgesteld. In 2022 is een nieuw bestek opgesteld en heeft voor het onderhoud van bermen, sloten, retentievijvers en wadi’s een nieuwe aanbesteding plaatsgevonden voor een periode van 2 jaar met een mogelijk voor verlengingen met telkens 2 jaar tot maximaal 6 jaar. In de meerjarenraming is voor dit onderhoud een jaarlijks budget van € 80.000,- opgenomen. 

Openbaar groen  
Het huidige Groenbeheerplan is vastgesteld voor de periode 2023-2032. Het is gebaseerd op hierin opgenomen kaders voor de instandhouding van het groenbeheer, geactualiseerde areaal-cijfers en prijsontwikkelingen. Op basis hiervan wordt onderscheid gemaakt in:
-     Kosten van regulier (jaarlijks) onderhoud van openbaar groen: hiervoor zijn in de meerjarenraming exploitatiebudgetten opgenomen tot een bedrag van circa € 635.000,-, jaarlijks oplopend met € 35.000,- voor onderhoud bomen (exclusief ambtelijke kosten en kapitaallasten).
-     Kosten voor de vervanging van openbaar groen (incl. bomen): hiervoor wordt in het meerjarenprogramma (MIP) een jaarlijks krediet van € 260.000,- opgenomen.
-     Kosten voor de uitvoering van het groenstructuurplan: hiervoor wordt in het meerjarenprogramma (MIP) een jaarlijks krediet van € 150.000,- opgenomen.
In het bestuurlijke overleg met gemeente Eersel, Bladel en Reusel-De Mierden is afgesproken dat de overeenkomst met KempenPlus met betrekking tot onderhoud openbaar groen vanaf 1 januari 2025 verlengd wordt. Vanaf 1 januari 2026 moet op basis van een nieuw bestek met de juiste areaalgegevens en eenheidsprijzen een nieuwe prijs bepaald worden. Voor 2025 is de aanneemsom vastgesteld op € 1.474.025,- Binnen deze aanneemsom is een bedrag van € 1.081.000,- opgenomen voor onderhoud van het openbaar groen op basis van een beeldkwaliteit bestek. Het nieuwe bestek is nog klaar dus is het niet bekend met welke bedragen in 2026 rekening gehouden moet worden.

Voor 2026 is in de begroting rekening gehouden met een bedrag van € 328.000,- voor boomonderhoud. Per 1 januari moet het boomonderhoud opnieuw aanbesteed worden. In verband met de bezuinigingen is bij de ombuigingsvoorstellen besloten om het bedrag te verlagen naar € 300.000,-.

Na de aanbesteding zal blijken of het bedrag toereikend is. Mocht dit niet het geval zijn, zal het in PPN 2026 aangepast moeten worden.

Riolering 
Invulling wettelijke taak
Om aan de zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater te voldoen beheren en onderhouden wij het bijbehorende waterstelsel. Naast het treffen van verbeteringsmaatregelen en vervangingen van het bestaande rioolstelsel, investeren we ook actief in een klimaatrobuust waterstelsel. 

De aanleg en het beheer van riolering is een gemeentelijke taak die zijn wettelijke basis tot ingang van de Omgevingswet vond in de Wet Milieubeheer (Wm). Op grond van artikel 4.22 van de Wm was een gemeente verplicht een Gemeentelijk RioleringsPlan GRP (een beleidsmatig en strategisch plan voor de aanleg en het beheer van de gemeentelijke riolering) op te stellen. Onder het overgangsrecht (artikel 4.93 Invoeringswet Omgevingswet) blijft het GRP van kracht tot eind van de vaststellingsperiode of het moment dat de gemeenteraad besluit dat het plan vervalt. 

Op grond van bovenstaande heeft gemeente Bladel de volgende zorgplichten welke in het GRP zijn geborgd:
-    Inzamelen en afvoeren van stedelijk afvalwater
-    Inzamelen overtollig en verwerken van ingezameld hemelwater
-    Treffen van maatregelen in de openbare ruimte bij structureel grondwateroverlast

Investeringen in 2026
-    In 2026 zal in de kern Bladel 21 km riool gereinigd en geïnspecteerd worden. De inspectie zal een beeld geven van de huidige kwaliteit en restlevensduur van het rioolsysteem; 
-    In 2025 is het rioolsysteem op bedrijventerrein De Sleutel gereinigd en geïnspecteerd. In 2026 zal hier een renovatieronde plaatsvinden die het functioneren zal verbeteren en daarbij ook de restlevensduur zal verlengen; 
-    Vervanging en verbetering riolering en hemelwaterstructuur Kerkeneind in Casteren;
-    Verbinden hemelwaterstructuur dorpskern Casteren met twee klimaatbuffers aan de westzijde van de Gagelvelden;
-    Optimaliseren vuilwateroverstort Kerkeneind Casteren;

Ter aanvulling op het krediet voor klimaatmaatregelen zoeken we volop naar cofinancieringsmogelijkheden voor de klimaatadaptatie opgave. Hieronder het overzicht met lopende subsidieaanvragen. 

Gemeentelijke gebouwen
Aan de gemeentelijke gebouwen wordt elk jaar dagelijks/correctief/preventief (groot) onderhoud gepleegd. In 2025 is een vastgoedmanagementsysteem aangeschaft en ingericht, waarmee de verschillende (administratieve) processen efficiënter en doeltreffender worden uitgevoerd. Hierdoor zijn we, beter dan voorheen, in staat om juiste en volledige meerjaren onderhoudsplannen (MJOP’s) te maken voor ons vastgoed. Dit is voor al ons vastgoed eind 2025/Q1 2026 gereed. Verduurzamen speelt hierbij ook een belangrijke rol. Hiervoor is het nodig om, als aanvulling op de MJOP’s, in 2026 duurzame meerjaren onderhoudsplannen (DMJOP’s) op te stellen. Daarmee is in 2025 al een start gemaakt.

Aan de hand van het in 2026 vast te stellen strategische vastgoedbeleid, maken we een plan hoe we met ons vastgoed omgaan (behouden/beheren, renovatie, verkoop, sloop etc).